Âleykum selam we rahmetullahi we berakatuh;
Namazda okunan bazı duaların Hanefi mezhebi ile Şafii mezhebi (ve diğer mezhebler) arasında farklı olmasının temel sebebi din farklılığı değil, rivayet ve içtihad farklılığıdır.
Peygamber’den (sallallahu aleyhi ve sellem) farklı dualar gelmiştir.
Rasûlullah ﷺ namazda tek bir dua ile sınırlı kalmamış, farklı zamanlarda farklı dualar okumuştur. Mesela;
İstiftah duası (namaza başlarken)
Rukû ve secde tesbihleri
Tahiyyattan sonraki dualar, bunların her biri için birden fazla sahih rivayet vardır. Bu yüzden mezhebler bu rivayetlerden farklılarını tercih etmişlerdir.
Hadislerin değerlendirilmesinde farklılık
Her mezheb imamı hadisleri sıhhat (sahih–zayıf), uygulanma şekli, süreklilik (Rasûlullah bunu devamlı mı yaptı?) açısından farklı değerlendirmiştir. Misal;
İmam Ebu Hanife, bazı dualarda sahabenin amelini daha güçlü delil almıştır.
İmam Şafii ise, çoğu zaman hadisin zahirini tercih etmiştir.
"Sünnetin çeşitliliği" (tenevvu sunnet)
Âlimler buna "sünnetin çeşitliliği" der. Yani Hepsi doğrudur, Rasûlullah ﷺ hepsini yapmıştır. Bu nedenle:
Bir mezheb birini alır, diğeri başka birini alır. Böyle olsa da aslen hepsi sünnete uygundur.
Sahabe uygulamaları etkili olmuştur
Bazı sahabeler farklı duaları rivayet etmiş ve uygulamıştır. Misalen;
Abdullah ibn Mesud bir dua rivayet eder,
Aişe bint Ebu Bekir başka bir dua rivayet eder,
Mezhebler de genelde kendi bölgelerinde yaygın olan sahabe rivayetlerini esas almıştır.
Usûl (metod) farkı
Her mezhebin fıkıh çıkarma yöntemi (usûlü) farklıdır:
Hanefi mezhebi; kıyas ve sahabe uygulamasına ağırlık verir.
Şafii mezhebi; hadisin zahirine daha sıkı bağlıdır.
Maliki mezhebi; Medine ehlinin amelini delil alır.
Hanbeli mezhebi; hadisleri geniş şekilde kabul eder.
Hulâsatu'l Kelam; Namazdaki duaların farklı olması çelişki, bid'at değildir. Peygamber’den gelen farklı uygulamaların yansımasıdır. Yani aslında hepsi sünnete dayanır.
