Çözüldü Mürted Asli Kafirden Daha İyi Olabilir mi?

Abdullah el Hanbeli Çevrimiçi

Abdullah el Hanbeli

İslam-tr Sakini
İslam-TR Üyesi
Es selamu aleykum hocam,

Şeyhulislam İbn Teymiyye’nin bu sözünü bana açıklar mısınız?:

“Hamd Allah’a mahsustur. Muhammed’in Sallallahu Aleyhi ve Sellem getirdiklerine iman eden herkes, onu inkar eden herkesten daha iyidir. İman eden kişi de bid’atın bazı çeşitleri bulunuyor olsa da bu böyledir. Bu bid’atın, Hariciler, Şia, Murcie, Kaderiyye ve diğerlerinin bid’atlarından olması farketmez. Şüphesiz Yahudiler ve Hristiyanlar kafirdir. Bunların küfrü, İslam dininden zorunlu olarak bilinen bir küfürdür. Bid’atçı ise, kendisinin Rasulullah’a Sallallahu Aleyhi ve Sellem muvafık hareket ettiğine ve aykırı düşmediğine inanıyorsa, bundan dolayı kafir olmaz. Kafir sayılsa bile, onun küfrü Rasulullah’ı Sallallahu Aleyhi ve Sellem yalanlayanın küfrü gibi değildir.”
(Mecmuu’l-Fetava, 35/122)

Bilmek istediğim şu; ibn Teymiyye burada İslam’a iman eden herkesin, onu inkar edenlerden daha iyi olduğunu, bidat ehlinden biri kafir sayılsa bile (yani bu durumda mürted oluyor) onun küfrü Rasulullah’ı sallAllahu aleyhi ve sellem yalanlayanın küfrü gibi olmadığını söylüyor. Mürted asli kafirden daha beter olduğuna göre bunu nasıl anlamalıyız? Ve bu tüm bidat ehli için geçerli mi? Mesela mürted olduklarında icma olan Batınîler veya mürtedliği ihtilaflı olan İsna Aşeriyye Rafizileri gibi, yoksa aslen müslüman olan bidat ehlinden olup hüccetten sonra kafir/mürted olanlar mı kastediliyor?
 
Abdulmuizz Fida Çevrimiçi

Abdulmuizz Fida

فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ
Admin
Âleykum selam we rahmetullahi we berakatuh kardeşim;

İbn Teymiyye, “murted” ile kastedilenin yalnızca İslam’dan çıkmış kişi değil, İslam’da iken şeriatı açıkça terk eden, İslam’ın esaslarını inkâr eden, ya da İslam toplumu içerisinde düşmanlık hâline gelen kişi olduğunu belirtir.


Bu tür bir murtedin durumu onun için “asli kâfirden daha şerdir” şeklinde ifade edilmiştir. Misal;
« ومعلوم أن التتار الكفار خير من هؤلاء فإن هؤلاء مرتدّون عن الإسلام من أقبح أهل الردّة، والمرتد شرٌّ من الكافر الأصلي من وجوه كثيرة »​
Ayrıca İbn Teymiyye, “murteddin durumu ikiye ayrılır: ‘reddetme (irtidâd) mucerred’ ve ‘irtidâd îlaveli, yani ağırlaştırılmış şeklinde’” der; ve bu ikinci durumda (irtidâd + savaş/dinle aktif mucadele gibi) tevbeyi kabul etmeme, hemen cezalandırma söz konusu olabilir.
Bu bağlamda şöyle bir ifade vardır:
« الردة على قسمين: ردة مجردة، وردة مغلظة… وكلاهما قد قام الدليل على وجوب قتل صاحبه… »​
Özetle, İbn Teymiyye’ye göre bazı murtedler, sıradan kâfirlerden daha tehlikelidir çünkü şeriatı bilen bir Müslüman iken açıkça İslam’dan çıkmış ya da İslam’ın esaslarına düşmanlık göstermiştir.

Şeyhu'lislam İbn Teymiyye:
“Hamd Allah’a mahsustur. Muhammed’in Sallallahu Aleyhi ve Sellem getirdiklerine iman eden herkes, Onu inkar eden herkesten daha iyidir. İman eden kişi de bid’atın bazı çeşitleri bulunuyor olsa da bu böyledir. Bu bid’atın, Hariciler, Şia, Murcie, Kaderiyye ve diğerlerinin bid’atlarından olması farketmez. Şubhesiz Yahudiler ve Hristiyanlar kafirdir. Bunların küfrü, İslam dininden zorunlu olarak bilinen bir küfürdür. Bid’atçı ise, kendisinin Rasulullah’a Sallallahu Aleyhi ve Sellem muvafık hareket ettiğine ve aykırı düşmediğine inanıyorsa, bundan dolayı kafir olmaz. Kafir sayılsa bile, Onun küfrü Rasulullah’ı Sallallahu Aleyhi ve Sellem yalanlayanın küfrü gibi değildir.”(Mecmuu’l-Fetava, 35/122)
Paragraf paragraf inceleyelim;
“Hamd Allah’a mahsustur. Muhammed’in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiklerine iman eden herkes, Onu inkâr eden herkesten daha iyidir.”
İbn Teymiyye burada temel bir iman ölçüsünü koyuyor: Kim ki Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem’in getirdiklerine aslında iman ediyorsa, O kişi (hatta bazı hataları ve bid’atları olsa bile) Rasulullah’a iman etmeyen kâfirlerden kesinlikle daha hayırlıdır.

“İman eden kişi de bid’atın bazı çeşitleri bulunuyor olsa da bu böyledir. Bu bid’atın Hariciler, Şia, Murcie, Kaderiyye ve diğerlerinin bid’atlarından olması fark etmez.”
Yani kişi Harici, Şii, Murcie veya Kaderî gibi bir bid’at fırkasına mensub olsa bile, eğer İslam’ın asıllarına inanıyorsa (örneğin Kur’an, Rasul, ahiret, Allah’ın varlığı, peygamberliği inkâr etmiyorsa), O hâlâ ummetin içindedir.
Bid’at işlediği için fasık veya dalalet ehli olur; ama kâfir olmaz. Burada İbn Teymiyye’nin ölçüsü şudur: Asıl iman (usûl) korunmuşsa, hatalı tevil ile düşülen bid’at kişiyi küfre sokmaz

“Şubhesiz Yahudiler ve Hristiyanlar kâfirdir. Bunların küfrü, İslam dininden zorunlu olarak bilinen bir küfürdür.”
Yani bunların küfrü açıktır, İslam’ın asıllarını reddetmişlerdir. Bu küfür “zarurât-ı dîniyye”dendir; yani dinin açıkça bildirdiği bir inkâr (misalen; Muhammed’in risaletini reddetmek) söz konusudur.


“Bid’atçı ise, kendisinin Rasulullah’a muvafık hareket ettiğine ve aykırı düşmediğine inanıyorsa, bundan dolayı kâfir olmaz.”
Bu cümle, tevil ehline dair temel bir kuraldır: Eğer kişi, Rasulullah’a muhalefet ettiğini bilmeden, aksine Onun sünnetine uygun davrandığını zannederek bid’at işliyorsa; bu tevil hatasıdır, küfür değildir. Çünkü o kişi aslında Allah’a ve Rasulü’ne iman ediyor, sadece yanlış anlıyor. Mesela:
Kaderiyye “Allah zulmetmez” diyerek kaderi yanlış anlamış,
Murcie “iman sadece kalb tasdikiyle olur” diyerek eksik tarif etmiş, ama hiçbiri “Rasulullah yalan söylüyor” dememiştir. Bu yüzden tekfir edilmezler.


“Kâfir sayılsa bile, Onun küfrü Rasulullah’ı yalanlayanın küfrü gibi değildir.”​

Burada İbn Teymiyye çok ince bir ayrım yapar: Bazı bid’atlar (hulûl, ittihad gibi) açık küfre götürse de, bu küfür bile “inkâr yoluyla” değil, yanlış tevillerle olduğundan, Rasulullah’ı bilinçli olarak yalanlayan kâfirin küfrüyle aynı seviyede değildir.
Yani: İnkâr yoluyla küfür = asli, apaçık küfür (örnek: “Kur’an Allah sözü değildir” demek).
Tevil yoluyla küfür = ağır bid’at veya şirk ifade eden ama kasıt taşımayan hata.

Bilmek istediğim şu; ibn Teymiyye burada İslam’a iman eden herkesin, onu inkar edenlerden daha iyi olduğunu, bidat ehlinden biri kafir sayılsa bile (yani bu durumda mürted oluyor) onun küfrü Rasulullah’ı sallAllahu aleyhi ve sellem yalanlayanın küfrü gibi olmadığını söylüyor. Mürted asli kafirden daha beter olduğuna göre bunu nasıl anlamalıyız? Ve bu tüm bidat ehli için geçerli mi? Mesela mürted olduklarında icma olan Batınîler veya mürtedliği ihtilaflı olan İsna Aşeriyye Rafizileri gibi, yoksa aslen müslüman olan bidat ehlinden olup hüccetten sonra kafir/mürted olanlar mı kastediliyor?
İbn Teymiyye’nin sözü neye dair?
Sözün bağlamı, “Bid’at ehlinin durumu ile açık kâfirlerin durumu arasındaki fark” hakkındadır. İbn Teymiyye’nin kastı, aslen İslam’a girmiş, Rasulullah’a iman etmiş kimselerdir; yani:

“Bid’at ehli Müslümanlardan bir kısmı, bazı hatalarla sapıtmış olsa bile, aslen Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem’e iman ettikleri için, onu inkâr edenlerden (Yahudi, Hristiyan, muşrik) daha hayırlıdır.”
Yani bu söz, bid’at sebebiyle küfre düşen (murted hükmü verilen) kimselerin bile küfrü, “inkârla başlayan asli küfür” gibi değildir.


“Kâfir sayılsa bile, Onun küfrü Rasulullah’ı yalanlayanın küfrü gibi değildir.” ne demektir?
Bu ifade, İbn Teymiyye’nin küfrün çeşitleri konusundaki meşhur tafsilini gösterir: Küfrün iki ana türü:
Aslî küfür (
الكفر الأصلي)
Kişi baştan beri İslam’a girmemiştir. Yahudi, Hristiyan, müşrik gibi. Rasul’ü açıkça yalanlar, vahyi reddeder. Bu küfür doğrudan inkâr ve istikbâr üzerinedir.
İrtidat küfrü (
كفر الردة)
Kişi İslam’a girmiştir, ama sonra hatalı tevil, bid’at, arzu veya zulümle dinden çıkmıştır. Bu küfür bazen bilerek inkâr, bazen tevil ve cehaletle olur.
İbn Teymiyye burada şunu söylüyor: “Eğer bir bid’at ehli kişi küfre düşerse, bu küfür bile aslen Rasulullah’ı yalanlayanın küfrü gibi değildir.” Yani Onun küfrü, tevilî bir küfürdür (küfür hükmü alır ama sebebi tevil veya cehalettir), inkârî küfür değildir.

“Murted aslî kâfirden daha şerirdir” sözüyle nasıl bağdaşır?
Evet, şer‘an doğru: “Murted, aslî kâfirden daha şerlidir.” Çünkü: İslam’ı bilip terk etmiştir, Allah’ın nimetini inkâr etmiştir, İçinde nifak ve aldatma vardır.
Fakat İbn Teymiyye’nin sözündeki “kâfir sayılsa bile” ifadesi, her murted türünü kapsamaz.
Burada kastettiği: “Hatalı tevil ile küfre düşen, ama aslında Rasul’e muhalefet ettiğini bilmeyen kimse.”
Yani Onun küfrü, cehalet veya yanlış yorum kaynaklı bir küfürdür, bilerek “Rasulullah yalan söylüyor” diye bir inkâr değildir. Bu yüzden İbn Teymiyye Onu “mucerred yalanlayan kâfir gibi değildir” diyor. Yoksa hüküm bakımından (öldürülmesi vs.) murted sayılabilir; ancak küfrün mahiyeti farklıdır.

Bu tüm bid’at ehli için geçerli midir?​

Hayır, genel değil, tafsilîdir.
a) Batınîler (İsmailî, Nusayrî, vs.)
Bunlar hakkında İbn Teymiyye, icma ile murted demiştir.
Çünkü Onlar İslam’ın asıllarını yalanlar, Kur’an’ı tahrif eder, Ali’yi ilah yapar vs. Onların küfrü “tevhidi tevil etmek” değil, Rasul’u yalanlamak ve dini tahrif etmektir. Dolayısıyla bu söz Onlara dahil değildir.
(İbn Teymiyye, el-Mecmû‘, C. 35, Sf: 100, - 144 — “Bâtınîler Yahudi ve Hristiyanlardan da daha kâfirdir.”)

b) İsnâ Aşeriyye (Câferî / Râfızî)
Bu konuda tafsil vardır.
Aşırı Gâlî Râfizîler (Ali’yi ilah veya peygamber görenler): küfürde icma vardır.
Diğerleri (Ali’nin imametini nassla sabit gören ama peygamberlik veya ulûhiyet isnad etmeyenler): Bunlar hakkında ihtilaf vardır. İbn Teymiyye, çoğunun tevil ehli olduğunu, huccet ikâme edilmeden tekfir edilmeyeceğini belirtmiştir.
(İbn Teymiyye,
es-Sârimu’l-Meslûl, Sf: 582 – 583)
“Râfizîlerin çoğu, cehalet ve tevil ile bid’at işleyen kimselerdir. Bunların çoğu, hüccet ikame edilmeden tekfir edilmez.” Dolayısıyla, bu söz çoğu Râfizî, Murcie, Cehmiyye, Kaderiyye gibi bid’at ehli için geçerlidir; ama Batınî, Hulûlî, İttihâdî gibi zındık fırkalar için geçerli değildir.

İbn Teymiyye’nin talebesi İbn Kayyim de bunu şöyle açıklar: “Küfrün bir kısmı inkârla, bir kısmı cehaletle, bir kısmı tevil ile, bir kısmı nifakla olur. Bunların hükmü bir olsa da, küfürleri aynı değildir.” (
İbn Kayyim, Medâricu’s-Sâlikîn, C. 1, Sf: 336)

İbn Teymiyye’nin “kâfir sayılsa bile, küfrü Rasulullah’ı yalanlayanın küfrü gibi değildir” sözü, bid’at sebebiyle tevilen küfre düşen Müslümanlar hakkındadır. Bâtınîler, Gâlî (gulat) Rafizîler gibi zındık fırkalar bu kapsama girmez.
Bu söz, huccet ikamesinden sonra dahi küfre düşen ama Rasul’u yalanlamayı kastetmeyen kimselerin “küfrünün mahiyetinin” daha hafif olduğunu ifade eder.
 
Üst