Çözüldü Hadis-i Şerif'te Talihden Bahsedilmesi Uygun mu?

Esselamun aleykum

Rasûlullah ﷺ şöyle buyurdu: “Dayanılamayacak dertten, insanı helâke götürecek tâlihsizlikten, başa gelecek fenalıktan ve düşmanı sevindirecek felâketten Allah’a sığınınız.” Buhârî, Daavât 28

talih kelimesi lugatta şans demek olduğuna göre bu hadisi nasıl anlamamız gerekiyor?

Âleykum selam ;

Bize Alî b. Abdillâh rivâyet etti, dedi ki: Bize Sufyân rivâyet etti, dedi ki: Bunu Amr’dan ezberledim, Atâ b. Mînâ’dan; O da Sahâbî Ebû Hurayra’den رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ nakletti;
Peygamber ﷺ şöyle buyurdu: "Belânın dayanılmaz ağırlığından (cehdi’l-belâ), şekâvetin yakalamasından/helâkten (deraki’ş-şekâ), kazânın kötüsünden (sûi’l-kadâ) ve düşmanların sevinmesinden (şemâteti’l-a‘dâ) Allah’a sığının!"
(Buhârî, el-Câmiu's-Sahîh, Kitâbu'd-Daavât, Bâbu’t-Teavvuzi min Cehdi’l-Belâ, C. 8, Sf: 78, Hadis no: 6347; ve Kitâbu'l-Kader, Hadis no: 6616; Muslim, es-Sahîh, Kitâbu'z-Zikr ve'd-Duâ, Hadis no: 2707)
Hadis muttefekun aleyhtir; isnâdındaki râvîlerin tamamı sika olup Buhârî ve Muslim ricalindendir.

"Tâlih / Şans" Meselesi ve Kelimenin Hakikati: دَرَكُ الشَّقَاءِ - Deraku'ş-Şekâ
Tercumede "tâlihsizlik" diye aktarılan ibârenin aslı دَرَكُ الشَّقَاءِ Deraku'ş-Şekâ terkibidir:
ed-Derak ( الدَّرَك ): Lugatte bir şeyin dibe vurması, en alt tabakası ve kişinin helâk edici bir şey tarafından yakalanıp kuşatılması demektir. Nitekim Cehennemin tabakalarına da dibe doğru indiği için "derakât" denilir. (Nisâ, 145: fi'd-derki'l-esfeli mine'n-nâr)
eş-Şekâ / eş-Şekâvet ( الشَّقَاء / الشَّقَاوَة ): Lugatte ve şeriatte "saâdet" (mutluluk, hidâyet, cennet ehli olma) kelimesinin zıddıdır; yani bedbahtlık, dalâlet, helâk, husran ve Cennet nimetinden mahrum olup Cehennem ehlinden olmak manasındadır.

İslâm akîdesinde "şans", "tesadüf" veya "kör tâlih" diye mustakil bir güç veya kavram yoktur. Kâinatta cereyan eden her zerre Allah Teâlâ’nın ezelî ilmi, meşîeti, kazâ ve kaderi iledir.

Tercüme eden bazı mutercimler, halk dilindeki "bedbahtlık" veya "bahtsızlık" kelimesini avamın anlayışına göre "tâlihsizlik" olarak tercume etmişlerdir; lakin bu lafız şer‘î hakikati karşılamaktan uzaktır ve akîdevî mânâyı bulandırmaktadır.

Bu Cümlenin Şer‘î ve Akîdevî Manası
Muhaddis ve lugat âlimleri «deraku'ş-şekâ» ibâresini iki cihetle şerhetmişlerdir:
1- Uhrevî Helâk ve Şekâvet (En Muhim Cihet):
Kişinin dünyada hidâyetten sapması, su-i hâtime (kötü bir son) ile küfür, nifâk veya büyük günahlar üzere ölerek ebedî veya şiddetli azâba dûçâr olmasıdır. Âlimler; kulun burada Allah’a sığınırken: "Yâ Rabb'î, beni ezelde veya âkıbette şakî (bedbaht) kılınanlardan eyleme, şekâvetin ve Cehennem derakâtının beni yakalamasından Sana sığınırım" mânâsını kasdettiğini beyân etmişlerdir.

2- Dünyevî Helâk ve Ağır Musîbetler:
Kişiyi dîninden, sabrından veya aklından edecek; neticesi isyâna ve helâke varacak derecede ağır felâketlerin kulun yakasına yapışmasıdır. İbn Hacer el-Askalânî (rahimehullâh) şöyle der:
'Deraku'ş-Şekâ: Şekâvetin kula yetişmesi ve Onu helâke sürüklemesidir. Bu hem dünya işlerinde hem de ahiret işlerinde geçerlidir; lakin dînî ve uhrevî helâk en şiddetli olanıdır.' (İbn Hacer, Fethu'l-Bârî Şerhu Sahîhi'l-Buhârî, C. 11, Sf: 148 – 150)

Hulâsatu’l Kavl;
Hadîs-i şerîfte bahsedilen şey asılsız bir "kör tâlih" veya "şanssızlık" değil; kulu hem dünyada husrana uğratacak hem de âhirette Cehenneme sürükleyecek olan bedbahtlığın (şekâvetin) ve helâkin kula erişmesidir.
Muvahhid bir mûmin, kâinatta hiçbir hadisenin tesadüfen vuku bulmadığını, her şeyin Allah Teâlâ’nın takdiriyle olduğunu bilir ve akıbetinin şekâvete (husrana) dönüşmemesi için daima bu nebevî duâ ile Rabb’ine sığınır.