Âleykum selam we rahmetullahi we berakatuh kardeşim;
Hamd âlemlerin Rabb’i olan Allah’a, salât ve selâm Rasul’u Muhammed’e ﷺ, âline ve ashabına olsun.
Bu meseleyi Ehl-i Sunnet ve’l-Cemaat’in, Selef-i Salihîn’in Dâru’l-İslam ahkâmı ile İtikâdî Usûl / Menhec arasındaki hassas olan ayrım üzerinden değerlendirmek gerekir. Sorduğunuz sorudaki teşbih (örneklendirme) vakıaya oldukça yakındır.
İslam ulemasının usûlunde bir yapının İslam Devleti (Dâru’l-İslam) vasfını kazanması ile "Tevhidî / Selefî bir hareket" olması arasında doğrudan bir özdeşlik (zorunlu birliktelik) yoktur.
"İslam Devleti" Olmak ile "Tevhidî / Selefî Hareket" Olmak Arasındaki Fark
Fıkıh ve akide ulemasının ittifakıyla bir beldenin Dâru’l-İslam sayılmasının temel şartı; o beldede İslam ahkâmının (şeriatın) üstün olması ve Muslumanların hâkimiyetinin bulunmasıdır.
- Dâru’l-İslam Vasfı
Bir devletin yöneticileri itikatta Eşarî, Mâturîdî, tasavvuf ehlinden veya amelde fâsık dâhi olsalar; eğer Allah’ın indirdiği hükümlerle hükmediyor, şirki ve beşerî kanunları reddediyor ve İslam şiarlarını izhar ediyorlarsa o belde şer’an Dâru’l-İslam’dır ve o yönetim Musluman bir yönetimdir.
Tarihte Emevîler, Abbâsîler, Selçuklular ve Osmanlılar dönemindeki birçok idarede itikadî bid’atler (kelamî ekoller, tasavvufî bid’atler vb.) bulunmasına rağmen Selef uleması Onları tekfir etmemiş, devletlerini Dâru’l-İslam kabul etmiş ve küfür ordularına karşı Onların sancağı altında cihâd etmeyi meşrû görmüştür.
- Tevhidî / Selefî Hareket Vasfı
Bir hareketin tevhidî veya menhecî olarak isimlendirilmesi ise; o hareketin davasının merkezine Tevhid’in tüm kısımlarını (Ulûhiyyet, Rubûbiyyet, Esmâ ve Sıfât) Selef-i Salihîn’in anladığı saf haliyle koymasını, şirkin küçük-büyük her türlüsüyle (kabir perestlik, türbe bid’atleri, velilerden istigâse vb.) ve itikadî bid’atlerle mucâdele etmesini gerektirir.
Dolayısıyla bir hareket; fıkhî ve siyasî açıdan İslam Devleti kurabilir fakat itikadî menhec açısından Maturîdî - Diyobendî ve Nakşibendî - Çişti geleneğine bağlı olduğu için Selefî / Tevhidî bir ıslah hareketi vasfını taşımayabilir.
Meseleyi 'İman - İslam' veya 'Mutlak İman - Kemâl İman' Ayrımı Gibi mi Anlamalıyız?
Kardeşim sorunuzun içerisinde geçtiği ara suale cevab verecek olursak; "Evet, yaptığınız benzetme Ehl-i Sunnet’in kavramları yerli yerine oturtma usûlune uygundur."
- Asl-ı İslam (Tekfir Edilmeme):
Taliban, şeriatı tatbik etmesi ve tâğutî nizamları yıkmasıyla İslam dairesi içindedir ve yönetimi şer’î bir yönetimdir. Nitekim İbn Teymiyye rahimehullah, bid’at ehli olan fakat İslam’ın aslına ve cihâda bağlı kalan gruplar hakkında şöyle der:
وَلِهَذَا كَانَ مَذْهَبُ أَهْلِ السُّنَّةِ وَالْجَمَاعَةِ الْغَزْوَ مَعَ كُلِّ بَرٍّ وَفَاجِرٍ, فَإِنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ, وَبِأَقْوَامٍ لَا خَلَاقَ لَهُمْ, كَمَا أَخْبَرَ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ, لِأَنَّهُ إِذَا لَمْ يَكُنِ الْغَزْوُ إِلَّا مَعَ الْأُمَرَاءِ الْأَفَاضِلِ لَزِمَ تَرْكُ الْجِهَادِ
"İşte bu sebebledir ki Ehl-i Sunnet ve’l-Cemaat’in mezhebi, iyi olsun günahkâr (fâcir) olsun her (Musluman) idareciyle birlikte gazâ / Cihâd etmektir. Zira Peygamber ﷺ'in haber verdiği üzere Allah bu dini fâcir bir adamla ve (ahiretten) nasibi olmayan topluluklarla dahi destekler. Çünkü Cihâd yalnızca en faziletli emîrlerle yapılsaydı, Cihâd'ın terk edilmesi gerekirdi." (İbn Teymiyye, Mecmû’u’l-Fetâvâ, C. 28, Sf: 231 – 232)
وَمَنْ كَانَ مُؤْمِنًا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ فَهُوَ خَيْرٌ مِنَ الْكَافِرِ وَالْمُنَافِقِ, وَإِنْ كَانَ فِيهِ نَوْعٌ مِنْ بِدْعَةٍ أَوْ فُجُورٍ, فَإِنَّهُ يُحَبُّ وَيُثَابُ عَلَى مَا مَعَهُ مِنَ الْإِيمَانِ وَالطَّاعَةِ, وَيُبْغَضُ وَيُعَاقَبُ عَلَى مَا مَعَهُ مِنَ الْبِدْعَةِ وَالْمَعْصِيَةِ
"Kim Allah’a ve Rasul’une ﷺ iman etmişse, kendisinde bir tür bid’at veya fucûr bulunsa dâhi kâfirden ve mûnafıktan daha hayırlıdır. Zira O kimse, beraberinde bulunan iman ve taat sebebiyle sevilir ve sevab kazanır; beraberinde bulunan bid’at ve mâsiyet sebebiyle de buğzedilir ve cezayı hak eder." (İbn Teymiyye, Mecmû’u’l-Fetâvâ, C. 28, Sf: 208 – 209 ve C. 10, Sf: 649 civarındaki el-Velâ ve’l-Berâ kaideleri)
فَالْوَاجِبُ فِي كُلِّ وِلَايَةٍ الْأَصْلَحُ بِحَسْبِهَا, فَإِذَا تَعَيَّنَ رَجُلَانِ أَحَدُهُمَا أَعْظَمُ أَمَانَةً وَالْآخَرُ أَعْظَمُ قُوَّةً, قُدِّمَ أَنْفَعُهُمَا لِتِلْكَ الْوِلَايَةِ وَأَقَلُّهُمَا ضَرَرًا فِيهَا, فَيُقَدَّمُ فِي إِمَارَةِ الْحُرُوبِ الرَّجُلُ الْقَوِيُّ الشُّجَاعُ وَإِنْ كَانَ فِيهِ فُجُورٌ, عَلَى الرَّجُلِ الضَّعِيفِ الْعَاجِزِ وَإِنْ كَانَ أَمِينًا, كَمَا سُئِلَ الْإِمَامُ أَحْمَدُ عَنِ الرَّجُلَيْنِ يَكُونَانِ أَمِيرَيْنِ فِي الْغَزْوِ, وَأَحَدُهُمَا قَوِيٌّ فَاجِرٌ وَالْآخَرُ صَالِحٌ ضَعِيفٌ, مَعَ أَيِّهِمَا يُغْزَى? فَقَالَ: أَمَّا الْفَاجِرُ الْقَوِيُّ فَقُوَّتُهُ لِلْمُسْلِمِينَ وَفُجُورُهُ عَلَى نَفْسِهِ, وَأَمَّا الصَّالِحُ الضَّعِيفُ فَصَلَاحُهُ لِنَفْسِهِ وَضَعْفُهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ, فَيُغْزَى مَعَ الْقَوِيِّ الْفَاجِرِ. وَقَدْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ وَرُوِيَ: بِأَقْوَامٍ لَا خَلَاقَ لَهُمْ
"Her idare/görev (velâyet) hususunda vâcib olan, o görevin mahiyetine göre en ıslah edici (en elverişli) olanı seçmektir. İki kişi söz konusu olduğunda, birinin emaneti (takvası/güvenilirliği) daha büyük, diğerinin ise kuvveti daha büyük ise; o görev için daha faydalı ve zararı daha az olanı öne geçirilir.
Buna binaen savaş emîrliğinde (komutanlıkta), kendisinde fâcirlik (günahkârlık) bulunsa dahi kuvvetli ve cesur olan adam, güvenilir (emin/salih) olsa bile zayıf ve âciz olan adama tercih edilir.
Nitekim İmam Ahmed’e (rahimehullah) gazâ/Cihâd hususunda iki emîr hakkında soruldu: Bunlardan biri kuvvetli fakat fâcir, diğeri ise salih fakat zayıf idi; hangisiyle birlikte gazâya çıkılır?
İmam Ahmed şöyle cevab verdi: 'Kuvvetli fâcire gelince; Onun kuvveti Muslumanların lehine, fâcirliği ise kendi aleyhinedir. Zayıf salihe gelince; Onun salâhı kendi lehine, zayıflığı ise Muslumanların aleyhinedir. Dolayısıyla kuvvetli fâcir ile birlikte gazâ edilir.'
Nitekim Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: 'Şubhesiz Allah bu dini fâcir bir adamla da destekler.' Bir diğer rivâyette ise: '(Ahiretten) nasibi olmayan topluluklarla da (destekler)' (Buhârî, Cihâd, 3062; Muslim, İmân, 111) buyrulmuştur." (İbn Teymiyye, Mecmû’u’l-Fetâvâ, C. 28, Sf: 254 – 255)
Kemâl-i İtikâd (Tevhidî Menhec):
Taliban’ın akidesinde Mâturîdî kelamı, Esmâ ve Sıfât ayetlerinin te’vili ve tasavvufî gelenekten gelen bâzı bid’atler mevcuddur. Selefî menhece mensub ilim talebeleri ve davetçiler bu noktada iki aşırı uçtan sakınmaya çalışırlar;
İfrat (Haricî/Gulat): Onlardaki kelamî veya tasavvufî bid’atler sebebiyle Onları tekfir etmek ve kurdukları şer’î yönetimi 'tâğut' ilan etmek (IŞİD/Gulat zihniyetinin yaptığı gibi).
Tefrit (Murcie/Gevşeklik): 'İslam devleti kurdular' diyerek itikadî bid’atlerini (Esmâ-Sıfât te’vilini, tasavvufî aşırılıkları) meşrulaştırmak ve sanki akidellerini Selef akidesiyle birebir aynıymış gibi sunmak.
İşte 'İslam devletidir ama tevhidî (Selefî) bir hareket değildir' cümlesi, bu iki uç arasındaki dengeyi koruma çabasının belki de hatalı lafızla bir ifadesidir. Yani 'Onlar Muslumandır, devletleri şer’îdir, tekfir edilmezler; ancak akide ve davet metotları Selef-i Salihîn’in saf tevhid menheci üzerine kurulu değildir' manasındadır gibi tevilde bulunmakta, başta hatalı kelimelerle cumle kurmanın gerektirdiği izahattır. Zira hadis-i şeriflerde Raşid-i Hilafet 30 senedir, sonrasında kamil manada islam devleti olmayacağı ısırıcı emirlikler zalim sultanlıklar devri başlayacağı ve Mehdi aleyhisselama kadar kâmil manada zaten mukemmel bir İslam Devleti olmayacağı aşikardır. Bunu menhec olarak mota mot kendin gibi düşünmeyen her İslami devlete dile getirmenin âlemi nedir? Geçmişteki İslam Devletlerini aşırı söylemleriyle tekfir edenlerin ; bu tür dokundurucu beyanatları süreç içerisinde yalpalama sendromlarından olması mümkün görünüyor.
İslam Alametleri (Şiarlar) ve Okul Meselesi Hakkındaki Temenniniz
Sözünü ettiğiniz aşırı tekfir hastası şahsın; geçmişte özellikle küfür diyarlarında İslam alametlerinin (ezan, namaz, Cumua, bayram gibi şiarların) izharı ve tağutî eğitim kurumları (okullar) meselesinde Selef ulemasının ve (İbn Teymiyye, İbnu’l-Kayyım ve Necd ulemasının) genel fıkhî çerçevesinden ayrılan, bilhassa Dar’un-Nedve / İslam Alâmetleri hususunda aşırı ihtiyat ve genellemeye dayalı görüşleri olduğu bilinmektedir.
Selef-i Salihîn menhecinde bu tür fıkhî ve menhecî meselelerde ölçü;
İslam Şiarları
Dâru’l-Harb’de dâhi olsa ezan okunması, cemaatle namaz kılınması ve İslam şiarlarının yaşatılması İslam’ın izharıdır ve küfür alâmeti değil, bilakis tevhid ehlinin küfür beldesindeki varlığının nişânesidir. Nitekim Rasulullah ﷺ bir beldeye sefer düzenlediğinde orada ezan sesi duyarsa saldırıyı durdurur ve oradakilerin İslam’ına hükmederdi. (Buhârî, Ezân, 610; Muslim, Salât, 382)
Okul ve Dünyevî İlimler
Küfür ve şirk ritüellerine (törenlere, tâğuta tazime, küfür sözlerine) bulaşmamak şartıyla mubah olan dünyevî ilimlerin öğrenilmesi aslî olarak mubahtır; haram olan bizzat ilim veya okul binası değil, oradaki küfür ve haram fiillerdir. Rabb’imizden duamız; tüm Muslumanların ve ilim talebelerinin Kitab ve Sunnet’e, Selef-i Salihîn’in mutedil ve hak üzere olan menhecine dönmesi, ifrat ve tefritten uzak durarak hakka isabet etmeleridir.
Hulâsatu’l Kavl;
Bir hareketin Dâru’l-İslam kurması; Onun fıkhen şer’î bir devlet ve Musluman bir yönetim olduğunu gösterir; ancak itikadî ve menhecî olarak Selefî / Tevhidî bir hareket sayılması için akidesinin kelamî ve tasavvufî bid’atlerden arınmış olması gerekir. Tekfir etmeyip bu ayrımı yapmak usûl açısından tutarlıdır; lakin şiarlar ve dünyevî muamelat konularında da Selef ulemasının dengeli fıkhına rucû edilmesi de elzemdir.