Çevrimiçi
Soru:
Boşanmış Eşe ve Çocuklara Belirlenen Nafaka Haricinde Verilen Para, Sadaka Ecri Alır mı?
Cevab:
Rasulullah ﷺ şöyle buyurmuştur:
(Sahîh-i Buhârî, Kitâbu’n-Nafakāt, Bâbu Fadli’n-Nafakati ale’l-Ehl, Hadis no: 5351 / 5353)
Hatta başka bir hadiste Rasulullah ﷺ, Sa‘d b. Ebî Vakkâs رضي الله عنه'a:
(Sahîh-i Buhârî, Kitâbu’n-Nafakāt, Hadis no: 5354) buyurmuştur.
Boşandıktan Sonraki Durum Nedir?
Eski eş artık nikâhındaki 'zevce' değildir. Dolayısıyla onun için yapılan gönüllü yardım, doğrudan 'eş nafakası' kapsamında değerlendirilmez. Fakat kadın ihtiyaç sahibi ise veya çocukların ihtiyaçları varsa, Ona/çocuklara yapılan gönüllü yardım sadaka ve sıla-i rahim/hayır yönünden sevab kazandırabilir.
Allah Teâlâ şöyle buyuruyor:
وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ “Yaptığınız her hayrı şubhesiz Allah bilir.” (Bakara 215)
Ayrıca ayette infak edilecek kimseler arasında anne - baba ve yakın akrabalar özellikle zikredilmiştir.
Dolayısıyla meselâ "Çocukların nafakası için aylık 10.000 TL vermesi gerekiyor ve bunu veriyor." Bu, esas itibarıyla vâcib nafakadır.
Ama ayrıca 'Çocukların okul masrafı çıktı, nafakanın dışında 5.000 TL daha vereyim; Allah rıdâsı için' derse veya eski eşinin gerçekten ihtiyacı olduğunu görüp 'Nafakanın dışında sana şu miktarı yardım olarak veriyorum' derse, Allah rıdâsını kastetmesi hâlinde bunun sadaka sevabı umulur.
Hatta çocuklar bakımından mesele daha da açıktır;
Çocuklara yapılan harcama, hem Onların hakkını gözetmek hem de Allah rıdâsı için yapıldığında sevablı bir infak olabilir. Buhârî'deki ilgili babın başlığı zaten “Aileye yapılan nafakanın fadileti” şeklindedir.
Vâcib nafakayı 'nasıl olsa sadaka sevabı alırım' diye ödememek veya eksik ödemek câiz değildir. Önce kişinin üzerinde bulunan vâcib haklar yerine getirilir; Onların üstüne yapılan gönüllü yardım ise ayrıca fadiletli bir infaktır.
Vâcib nafaka ile nafile sadaka aynı şey değildir!
İbn Kudâme (rahimehullah) bu ayrımı çok açık ifade eder;
Vâcib nafakayı zaten eksiksiz veriyor. Bunun üzerine ayrıca para verirse ne olur?
İşte burada mesele nafile infak/sadaka olur. İbn Kudâme (rahimehullah), nafakayı öncelikle kişinin yükümlülüğü olarak ele alır. Yakınların nafakasını açıklarken;
والواجب في نفقة القريب قدر الكفاية من الخبز والأدم والكسوة، بقدر العادة
“Yakının nafakasında vâcib olan, örfe göre Onun ihtiyacını karşılayacak miktarda yiyecek, katık ve giyecektir.” (İbn Kudâme, el-Muğnî, C. 8, Sf: 177)
Çocuklara ödeme
Misalen 'Çocuklarımın aylık 15.000 TL vâcib nafakası var; bunu düzenli ödüyorum.' Bu 15.000 TL, esas itibarıyla nafaka borcunun ifasıdır. Sonra 'Çocukların kıyafetlerini de ayrıca ben alayım.' veya 'Çocukların kurs ücretini de ben karşılayayım.' derse ve bu masraflar belirlenmiş nafakanın dışında kalıyorsa, Allah rıdâsıyla yaptığı bu ekstra harcama için sadaka/infak sevabı umulur. Üstelik çocuklarına yapılan harcamada akrabalık ve iyilik yönü de vardır.
Boşanmış kadına ödeme
Kadın artık Onun nikâhındaki eşi değildir. Dolayısıyla 'Eski eşime nafaka olarak 10.000 TL veriyorum.' ile "Nafakanın dışında, ihtiyacı olduğu için Allah rıdâsı için 5.000 TL daha yardım ediyorum." aynı hükümde değildir. İkinci ödeme, şartlarına göre gönüllü sadaka/ihsan olabilir.
İbn Teymiyye'nin akrabaya yapılan sadakanın, sadaka ve sıla yönüne dair açıklaması ise özellikle çocuklara ve diğer akrabalara yapılan gönüllü yardımı anlamada önemlidir
المبحث الثالث: الأقارب الذين تلزمُه نفقتُهم
Vâcib nafaka ile Nafile sadaka Aynı / Eşit Değildir.
Fakat vâcib nafakayı ödedikten sonra yapılan gönüllü ekstra infak = ayrıca sevab umulan hayırdır. Hatta kişinin niyeti 'Ben bunu Allah rıdâsı için veriyorum; çocuğumun / çocuklarımın ihtiyacını gidermek ve Onlara iyilik etmek istiyorum.' ise, bunun sadaka sevabına girmesini engelleyen bir durum yoktur. İbn Kudâme'nin 'nafaka vâcib, tatavvu' nafiledir' ayrımı tam olarak bunu ortaya koymaktadır.
'Sadaka Sevabı Alır mı?'
'Bu ödeme hukuken/şer'an nafaka borcundan düşer mi?' sorusu aynı değildir.
Mesela baba mahkemenin belirlediği 10.000 TL nafakayı ödüyor, sonra ayrıca 5.000 TL veriyor. Eğer bu 5.000 TL'yi 'nafakaya mahsuben' vermediyse ve gerçekten ayrı bir yardım olarak verdiyse 10.000 TL - vâcib nafaka; 5.000 TL - gönüllü infak/sadaka şeklinde değerlendirilebilir. Bu ayrım özellikle 'ekstra verdiği para nafakadan sayılır mı, yoksa ayrıca sadaka mıdır?' meselesinde önemlidir.
Ayrıca İbn Kayyim'in Zâdu'l-Me‘âd, C. 5, Sf: 455 civarında nafakanın mâ'rûf ölçüsüyle ilgili daha ayrıntılı ifadeleri var;
İbn Teymiyye'nin Mecmû‘u'l-Fetâvâ, C. 34'teki nafaka bahisleriyle birlikte bunları karşılaştırınca, 'nafaka olarak verilen para' ile 'nafakanın üzerinde gönüllü yardım' ayrımını çok daha sağlam şekilde ortaya koyabiliriz.
www.islamweb.net
Yetim Çocuk Hakkında Bir Soru (Hidane Hakkı)
İslam'a Göre Boşanma Nasıl Olur? Çocuk ve Mal Taksimi Nasıl Olur?
Müsluman, Kâfire; Kâfir , Muslumana Mirasçı Olabilir mi? Mezheblerin Görüşü?
Anne Babanın Kafir Olması Durumunda, Nikahta Velinin İzni Nasıl Olur?
Boşanmış Eşe ve Çocuklara Belirlenen Nafaka Haricinde Verilen Para, Sadaka Ecri Alır mı?
Cevab:
Rasulullah ﷺ şöyle buyurmuştur:
إِذَا أَنْفَقَ الْمُسْلِمُ نَفَقَةً عَلَى أَهْلِهِ وَهْوَ يَحْتَسِبُهَا، كَانَتْ لَهُ صَدَقَةً
“Müslüman, ailesine Allah’tan sevab umarak bir harcama yaptığında, bu Onun için sadaka olur.”(Sahîh-i Buhârî, Kitâbu’n-Nafakāt, Bâbu Fadli’n-Nafakati ale’l-Ehl, Hadis no: 5351 / 5353)
Hatta başka bir hadiste Rasulullah ﷺ, Sa‘d b. Ebî Vakkâs رضي الله عنه'a:
وَمَهْمَا أَنْفَقْتَ فَهُوَ لَكَ صَدَقَةٌ، حَتَّى اللُّقْمَةَ تَرْفَعُهَا فِي فِي امْرَأَتِكَ
“Her ne harcarsan Senin için sadakadır; hatta eşinin ağzına kaldırdığın bir lokma bile.”(Sahîh-i Buhârî, Kitâbu’n-Nafakāt, Hadis no: 5354) buyurmuştur.
Boşandıktan Sonraki Durum Nedir?
Eski eş artık nikâhındaki 'zevce' değildir. Dolayısıyla onun için yapılan gönüllü yardım, doğrudan 'eş nafakası' kapsamında değerlendirilmez. Fakat kadın ihtiyaç sahibi ise veya çocukların ihtiyaçları varsa, Ona/çocuklara yapılan gönüllü yardım sadaka ve sıla-i rahim/hayır yönünden sevab kazandırabilir.
Allah Teâlâ şöyle buyuruyor:
وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ “Yaptığınız her hayrı şubhesiz Allah bilir.” (Bakara 215)
Ayrıca ayette infak edilecek kimseler arasında anne - baba ve yakın akrabalar özellikle zikredilmiştir.
Dolayısıyla meselâ "Çocukların nafakası için aylık 10.000 TL vermesi gerekiyor ve bunu veriyor." Bu, esas itibarıyla vâcib nafakadır.
Ama ayrıca 'Çocukların okul masrafı çıktı, nafakanın dışında 5.000 TL daha vereyim; Allah rıdâsı için' derse veya eski eşinin gerçekten ihtiyacı olduğunu görüp 'Nafakanın dışında sana şu miktarı yardım olarak veriyorum' derse, Allah rıdâsını kastetmesi hâlinde bunun sadaka sevabı umulur.
Hatta çocuklar bakımından mesele daha da açıktır;
Çocuklara yapılan harcama, hem Onların hakkını gözetmek hem de Allah rıdâsı için yapıldığında sevablı bir infak olabilir. Buhârî'deki ilgili babın başlığı zaten “Aileye yapılan nafakanın fadileti” şeklindedir.
Vâcib nafakayı 'nasıl olsa sadaka sevabı alırım' diye ödememek veya eksik ödemek câiz değildir. Önce kişinin üzerinde bulunan vâcib haklar yerine getirilir; Onların üstüne yapılan gönüllü yardım ise ayrıca fadiletli bir infaktır.
Vâcib nafaka ile nafile sadaka aynı şey değildir!
İbn Kudâme (rahimehullah) bu ayrımı çok açık ifade eder;
ولأن نفقة من يمونه واجبة، والتطوع نافلة، وتقديم النفل على الفرض غير جائز
“Çünkü geçimini sağlamakla yükümlü olduğu kimselerin nafakası vâcibdir; gönüllü sadaka ise nafiledir. Nafileyi farzın önüne geçirmek câiz değildir.” (İbn Kudâme, el-Muğnî, C. 2, Sf: 199 civarı; Fusûl fî Sadakati't-Tatavvu) Yani adamın çocuklarına vermesi gereken vâcib nafaka dururken, “Ben bunun yerine başka yerlere sadaka vereyim” demesi doğru değildir.Vâcib nafakayı zaten eksiksiz veriyor. Bunun üzerine ayrıca para verirse ne olur?
İşte burada mesele nafile infak/sadaka olur. İbn Kudâme (rahimehullah), nafakayı öncelikle kişinin yükümlülüğü olarak ele alır. Yakınların nafakasını açıklarken;
والواجب في نفقة القريب قدر الكفاية من الخبز والأدم والكسوة، بقدر العادة
“Yakının nafakasında vâcib olan, örfe göre Onun ihtiyacını karşılayacak miktarda yiyecek, katık ve giyecektir.” (İbn Kudâme, el-Muğnî, C. 8, Sf: 177)
Çocuklara ödeme
Misalen 'Çocuklarımın aylık 15.000 TL vâcib nafakası var; bunu düzenli ödüyorum.' Bu 15.000 TL, esas itibarıyla nafaka borcunun ifasıdır. Sonra 'Çocukların kıyafetlerini de ayrıca ben alayım.' veya 'Çocukların kurs ücretini de ben karşılayayım.' derse ve bu masraflar belirlenmiş nafakanın dışında kalıyorsa, Allah rıdâsıyla yaptığı bu ekstra harcama için sadaka/infak sevabı umulur. Üstelik çocuklarına yapılan harcamada akrabalık ve iyilik yönü de vardır.
Boşanmış kadına ödeme
Kadın artık Onun nikâhındaki eşi değildir. Dolayısıyla 'Eski eşime nafaka olarak 10.000 TL veriyorum.' ile "Nafakanın dışında, ihtiyacı olduğu için Allah rıdâsı için 5.000 TL daha yardım ediyorum." aynı hükümde değildir. İkinci ödeme, şartlarına göre gönüllü sadaka/ihsan olabilir.
İbn Teymiyye'nin akrabaya yapılan sadakanın, sadaka ve sıla yönüne dair açıklaması ise özellikle çocuklara ve diğer akrabalara yapılan gönüllü yardımı anlamada önemlidir
المبحث الثالث: الأقارب الذين تلزمُه نفقتُهم
Vâcib nafaka ile Nafile sadaka Aynı / Eşit Değildir.
Fakat vâcib nafakayı ödedikten sonra yapılan gönüllü ekstra infak = ayrıca sevab umulan hayırdır. Hatta kişinin niyeti 'Ben bunu Allah rıdâsı için veriyorum; çocuğumun / çocuklarımın ihtiyacını gidermek ve Onlara iyilik etmek istiyorum.' ise, bunun sadaka sevabına girmesini engelleyen bir durum yoktur. İbn Kudâme'nin 'nafaka vâcib, tatavvu' nafiledir' ayrımı tam olarak bunu ortaya koymaktadır.
'Sadaka Sevabı Alır mı?'
'Bu ödeme hukuken/şer'an nafaka borcundan düşer mi?' sorusu aynı değildir.
Mesela baba mahkemenin belirlediği 10.000 TL nafakayı ödüyor, sonra ayrıca 5.000 TL veriyor. Eğer bu 5.000 TL'yi 'nafakaya mahsuben' vermediyse ve gerçekten ayrı bir yardım olarak verdiyse 10.000 TL - vâcib nafaka; 5.000 TL - gönüllü infak/sadaka şeklinde değerlendirilebilir. Bu ayrım özellikle 'ekstra verdiği para nafakadan sayılır mı, yoksa ayrıca sadaka mıdır?' meselesinde önemlidir.
Ayrıca İbn Kayyim'in Zâdu'l-Me‘âd, C. 5, Sf: 455 civarında nafakanın mâ'rûf ölçüsüyle ilgili daha ayrıntılı ifadeleri var;
İbn Teymiyye'nin Mecmû‘u'l-Fetâvâ, C. 34'teki nafaka bahisleriyle birlikte bunları karşılaştırınca, 'nafaka olarak verilen para' ile 'nafakanın üzerinde gönüllü yardım' ayrımını çok daha sağlam şekilde ortaya koyabiliriz.
إسلام ويب - زاد المعاد - فصل في هديه صلى الله عليه وسلم في الأقضية والأنكحة والبيوع - ذكر أحكام الرسول صلى الله عليه وسلم في الطلاق - فصل اختلاف الفقهاء في التخيير بين الأبوين - ذكر حكمه صلى الله عليه وسلم في النفقة على الزوجات- الجزء رقم5
ذكر حكمه صلى الله عليه وسلم في النفقة على الزوجات وأنه لم يقدرها ولا ورد عنه ما يدل على تقديرها وإنما رد الأزواج فيها إلى العرف ثبت عنه في صحيح مسلم أنه قال في خطبة حجة الوداع بمحضر الجمع العظيم قبل وفاته ببضعة وثمانين يوما واتقوا الله في النساء فإنكم أخذتموهن بأمانة الله واستحللتم...
www.islamweb.net
Yetim Çocuk Hakkında Bir Soru (Hidane Hakkı)
Çözüldü - Yetim Çocuk Hakkında Bir Soru (Hidane Hakkı)
Selamun aleykum eşimin kız çocuğunun hidane hakkı ve velayeti kime aittir eğer müslüman akrabaları varsa bu kime düşer ?? benim onun üstünde ki haklarım ve mesuliyetlerim nelerdir... evlenmeyle hidane hakkı düşer noktasında eğer evlenilen erkek kadının çocuğunu kabul etmişse bu hak...
www.islam-tr.org
İslam'a Göre Boşanma Nasıl Olur? Çocuk ve Mal Taksimi Nasıl Olur?
Çözüldü - İslam'a Göre Boşanma Nasıl Olur? Çocuk ve Mal Taksimi Nasıl Olur?
Hayırlı geceler arkadaşlar. geçinemeyen çiftler boşanmaya karar verdiğinde onu üç kere boş ol diyerek Kocamı boşar. Ev, araba, mal mülk taksimi nasıl yapılır. Çocuk kimde kalır...
www.islam-tr.org
Müsluman, Kâfire; Kâfir , Muslumana Mirasçı Olabilir mi? Mezheblerin Görüşü?
Çözüldü - Musluman, Kâfire; Kâfir , Muslumana Mirasçı Olabilir mi? Mezheblerin Görüşü?
Bismillahirrahmanirrahim Esselemu Aleykum Ve Rahmetullah Soru: Müslümanın kafirden, kafirin de müslümandan miras alamayacağı konusunda dört mezhep alimlerinin ittifakı varmı?
www.islam-tr.org
Anne Babanın Kafir Olması Durumunda, Nikahta Velinin İzni Nasıl Olur?
Çözüldü - Musluman, Kâfire; Kâfir , Muslumana Mirasçı Olabilir mi? Mezheblerin Görüşü?
Bismillahirrahmanirrahim Esselemu Aleykum Ve Rahmetullah Soru: Müslümanın kafirden, kafirin de müslümandan miras alamayacağı konusunda dört mezhep alimlerinin ittifakı varmı?
www.islam-tr.org
