Çevrimdışı
X (eski adıyla Twitter), yapısı gereği hızlı tüketilen, tartışmaya açık ve "linç" kültürünün çok çabuk alevlendiği bir mecra. Bu platformda dijital takvayı korumak, adeta "ateşten bir koru avucunda tutmak" gibidir.
X platformunun dinamiklerine özel, Kur’an ve Sünnet perspektifli Ahlaki Uyarılar Listesi:
1. "Retweet" ve "Alıntıla" Butonu Sorumluluğu
X'te bir içeriği paylaşmak, o içeriğe şahitlik etmek ve yayılmasına aracılık etmektir.
* Ayet: "Kim güzel bir işe aracılık ederse, ondan kendisine bir pay vardır. Kim de kötü bir işe aracılık ederse, ondan da kendisine bir sorumluluk payı vardır." (Nisâ, 85)
* Uyarı: Birinin ayıbını, bir iftirayı veya teyit edilmemiş bir iddiayı RT etmek, o günaha ortak olmaktır. "Ben sadece paylaştım" demek, İslam ahlakında sorumluluktan kurtarmaz.
2. "Flood" (Zincir) Hazırlarken Tecessüsten Kaçınmak
Bir konu hakkında bilgi verirken şahısların gizli hallerini dökerek "ifşa zincirleri" oluşturmak tecessüsün modern halidir.
* İlke: Eğer bir kişinin hatası kamu güvenliğini tehdit etmiyorsa, o hatayı zincirleme tweetlerle topluma yaymak "fuhşiyatın (kötülüğün) yayılması" kapsamına girer. Niyetiniz adaleti sağlamak mı, yoksa etkileşim alıp birini rezil etmek mi? Bu ayrımı kalbinizde yapın.
3. Karakter Sınırı ve "Kavl-i Sedîd" (Doğru Söz)
Az karakterle çok şey anlatmaya çalışırken kelimeleri çarpıtmak veya bağlamından koparmak büyük bir vebaldir.
* Ayet: "Ey iman edenler! Allah’tan korkun ve doğru söz söyleyin." (Ahzâb, 70)
* Uyarı: Tartışma anında karşı tarafı haksız çıkarmak için sözlerini cımbızlamayın veya bağlam dışı alıntılamayın. Kısa yazmak, yalan söylemeye veya eksik bilgiyle yanıltmaya mazeret değildir.
4. Mention (Yanıt) Adabı ve "Kavl-i Leyyin"
X'teki en büyük imtihan, tanımadığımız insanlara yazdığımız "mention"lardır.
* Hadis: "Müslüman, dilinden ve elinden Müslümanların emin olduğu kimsedir." (Buhârî)
* Uyarı: Birine yanıt verirken kullandığınız dil, o kişinin onurunu kırmamalıdır. "Klavye delikanlılığı" yaparak normalde yüzüne söyleyemeyeceğiniz hakaretleri yazmak, kul hakkı hanenize yazılır.
5. Algoritma ve "Mâlâyâni" (Boş İşler)
X algoritması sürekli gündemi (Trend Topic) önünüze getirerek sizi lüzumsuz tartışmaların içine çeker.
* Hadis: "Kişinin kendisini ilgilendirmeyen şeyi (mâlâyâni) terk etmesi, Müslümanlığının güzelliğindendir." (Tirmizî)
* Uyarı: Size, dünyanıza veya ahiretinize faydası olmayan her "kaos" başlığına girmekten kaçının. Her tartışmada taraf olmak zorunda değilsiniz.
X İçin "Dijital Filtre" Kontrol Listesi
Bir tweeti paylaşmadan veya birine yanıt vermeden önce şu 3 soruyu sorun:
* Doğru mu? (Hucurât, 6 - Teyit ettin mi?)
* Faydalı mı? (İsrâ, 36 - Sorumluluk bilinci var mı?)
* Zarif mi? (Nahl, 125 - Hikmet ve güzel öğüt içeriyor mu?)
Müslüman'ın Sanal Kimliği: Edep ve Sorumluluk
RETWEET / ALINTILA SORUMLULUĞU:
İlke: Nisâ 85 (İyiliğe veya kötülüğe aracılık)
Kural: Teyit edilmemiş, iftira veya gıybet içeren hiçbir içeriği RT ETME! Yayılan her günahın ortağı olursun.
FLOOD (ZİNCİR) EDEBİ:
İlke: Tecessüs yasağı, Ayıp örtme (Setr)
Kural: Şahısların gizli kusurlarını, özel hallerini ifşa eden "linç zincirleri" hazırlama! Bu, fuhşiyatın yayılmasıdır.
KARAKTER SINIRI & DOĞRU SÖZ:
İlke: Ahzâb 70 (Doğru söz söylemek)
Kural: Karakter sıkışıklığı bahanesiyle sözü çarpıtma, yalan karıştırma! Hakikatten şaşma.
MENTION (YANIT) ADABI:
İlke: Müslüman'ın eli ve dili (Buhârî), Kavl-i Leyyin (Yumuşak söz)
Kural: Klavyenin ardına sığınıp hakaret etme, onur kırma! Yüzüne söyleyemediğini yazma. Kul hakkıdır.
ALGORİTMA & MALÂYÂNİ:
İlke: Mâlâyâniden yüz çevirmek (Tirmizî)
Kural: Gereksiz tartışmalara, kaos başlıklarına kendini kaptırma! Ömür sermayendir.
PAYLAŞMADAN ÖNCE 3 Soru:
DOĞRU mu? (Hucurât 6)
FAYDALI mı? (İsrâ 36)
ZARİF mi? (Nahl 125)
Unutma: Ekran kararır, kayıtlar baki kalır.
X platformunun dinamiklerine özel, Kur’an ve Sünnet perspektifli Ahlaki Uyarılar Listesi:
1. "Retweet" ve "Alıntıla" Butonu Sorumluluğu
X'te bir içeriği paylaşmak, o içeriğe şahitlik etmek ve yayılmasına aracılık etmektir.
* Ayet: "Kim güzel bir işe aracılık ederse, ondan kendisine bir pay vardır. Kim de kötü bir işe aracılık ederse, ondan da kendisine bir sorumluluk payı vardır." (Nisâ, 85)
* Uyarı: Birinin ayıbını, bir iftirayı veya teyit edilmemiş bir iddiayı RT etmek, o günaha ortak olmaktır. "Ben sadece paylaştım" demek, İslam ahlakında sorumluluktan kurtarmaz.
2. "Flood" (Zincir) Hazırlarken Tecessüsten Kaçınmak
Bir konu hakkında bilgi verirken şahısların gizli hallerini dökerek "ifşa zincirleri" oluşturmak tecessüsün modern halidir.
* İlke: Eğer bir kişinin hatası kamu güvenliğini tehdit etmiyorsa, o hatayı zincirleme tweetlerle topluma yaymak "fuhşiyatın (kötülüğün) yayılması" kapsamına girer. Niyetiniz adaleti sağlamak mı, yoksa etkileşim alıp birini rezil etmek mi? Bu ayrımı kalbinizde yapın.
3. Karakter Sınırı ve "Kavl-i Sedîd" (Doğru Söz)
Az karakterle çok şey anlatmaya çalışırken kelimeleri çarpıtmak veya bağlamından koparmak büyük bir vebaldir.
* Ayet: "Ey iman edenler! Allah’tan korkun ve doğru söz söyleyin." (Ahzâb, 70)
* Uyarı: Tartışma anında karşı tarafı haksız çıkarmak için sözlerini cımbızlamayın veya bağlam dışı alıntılamayın. Kısa yazmak, yalan söylemeye veya eksik bilgiyle yanıltmaya mazeret değildir.
4. Mention (Yanıt) Adabı ve "Kavl-i Leyyin"
X'teki en büyük imtihan, tanımadığımız insanlara yazdığımız "mention"lardır.
* Hadis: "Müslüman, dilinden ve elinden Müslümanların emin olduğu kimsedir." (Buhârî)
* Uyarı: Birine yanıt verirken kullandığınız dil, o kişinin onurunu kırmamalıdır. "Klavye delikanlılığı" yaparak normalde yüzüne söyleyemeyeceğiniz hakaretleri yazmak, kul hakkı hanenize yazılır.
5. Algoritma ve "Mâlâyâni" (Boş İşler)
X algoritması sürekli gündemi (Trend Topic) önünüze getirerek sizi lüzumsuz tartışmaların içine çeker.
* Hadis: "Kişinin kendisini ilgilendirmeyen şeyi (mâlâyâni) terk etmesi, Müslümanlığının güzelliğindendir." (Tirmizî)
* Uyarı: Size, dünyanıza veya ahiretinize faydası olmayan her "kaos" başlığına girmekten kaçının. Her tartışmada taraf olmak zorunda değilsiniz.
X İçin "Dijital Filtre" Kontrol Listesi
Bir tweeti paylaşmadan veya birine yanıt vermeden önce şu 3 soruyu sorun:
* Doğru mu? (Hucurât, 6 - Teyit ettin mi?)
* Faydalı mı? (İsrâ, 36 - Sorumluluk bilinci var mı?)
* Zarif mi? (Nahl, 125 - Hikmet ve güzel öğüt içeriyor mu?)
Müslüman'ın Sanal Kimliği: Edep ve Sorumluluk
RETWEET / ALINTILA SORUMLULUĞU:İlke: Nisâ 85 (İyiliğe veya kötülüğe aracılık)
Kural: Teyit edilmemiş, iftira veya gıybet içeren hiçbir içeriği RT ETME! Yayılan her günahın ortağı olursun.
FLOOD (ZİNCİR) EDEBİ:İlke: Tecessüs yasağı, Ayıp örtme (Setr)
Kural: Şahısların gizli kusurlarını, özel hallerini ifşa eden "linç zincirleri" hazırlama! Bu, fuhşiyatın yayılmasıdır.
KARAKTER SINIRI & DOĞRU SÖZ:İlke: Ahzâb 70 (Doğru söz söylemek)
Kural: Karakter sıkışıklığı bahanesiyle sözü çarpıtma, yalan karıştırma! Hakikatten şaşma.
MENTION (YANIT) ADABI:İlke: Müslüman'ın eli ve dili (Buhârî), Kavl-i Leyyin (Yumuşak söz)
Kural: Klavyenin ardına sığınıp hakaret etme, onur kırma! Yüzüne söyleyemediğini yazma. Kul hakkıdır.
ALGORİTMA & MALÂYÂNİ:İlke: Mâlâyâniden yüz çevirmek (Tirmizî)
Kural: Gereksiz tartışmalara, kaos başlıklarına kendini kaptırma! Ömür sermayendir.
PAYLAŞMADAN ÖNCE 3 Soru:
DOĞRU mu? (Hucurât 6) FAYDALI mı? (İsrâ 36) ZARİF mi? (Nahl 125)Unutma: Ekran kararır, kayıtlar baki kalır.
