Çok eski bir web tarayıcısı kullanıyorsunuz. Bu veya diğer siteleri görüntülemekte sorunlar yaşayabilirsiniz.. Tarayıcınızı güncellemeli veya alternatif bir tarayıcı kullanmalısınız.
ÇözüldüHadiste "Allah Hiç Şüphesiz Kıskanır." Buyurulmakta. Peki Allah İnsani Duygular Taşır mı?
Selamünaleyküm kardeşler.
Bugün bir öğrencim bana resimdeki hadis-i şerifler ile geldi ve "Hocam Allah(CC) insani duygular taşır mı?" diye sordu. Bu konu hakkında nasıl cevap vermeliyim? Şimdiden Allah hepinizden razı olsun...
Sâ'd b. Ubâde : "Yâ Rasûlallah, karımla bir erkeği yakaladığım zaman 4 şahid bulacağım diye Onları bırakır mıyım? Vallahi sorgusuz sualsiz kafasını uçururum!" demiş ve şu cevabı almıştır: "Sâ'd'ın kıskançlığı ve namusuna düşkünlüğü sizi şaşırtmasın, Ben Ondan daha kıskancım, Allah da Benden daha kıskançtır" (Buhârî, "Nikâh", 107; "Hudûd", 40)
Ebu Hurayra (radıyallahu anh) rivayet ediyor: Sâ'd b. Ubâde dedi ki; "Ey Allah'ın Rasûlü! Hanımımla birlikte bir adam bulursam, gidip 4 şâhid getirinceye kadar Onu bırakacak mıyım?" Rasûlullah (s.a.v.) : Evet buyurdu. Bunun üzerine Sâ'd dedi ki: "Seni hak ile gönderen Allah'a yemin ederim ki, Ben 4 şâhid getirinceye kadar beklemem; Ondan önce Onu kılıçla öldürürdüm." Bunun üzerine Rasûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: "Efendinizin söylediğine bakın! O gerçekten kıskançtır. Ben Ondan daha kıskancım; Allah ise Benden daha kıskançtır." (Buharî, Hudûd 40, Tevhid 20; Muslim, Kitâbü'l-Liân, Hadis No: 1498; Dârimî, Nikâh 37; Musned, IV, 248.Ancak sözü geçen bu şahıs, Sad b. Muâz değil, Sâ'd b. Ubâde'dir)
: عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: ما أحدٌ أغيرَ من الله، من أجل ذلك حرَّم الفواحشَ ما ظهر منها وما بطن، وما أحدٌ أحبَّ إليه المدحُ من الله، من أجل ذلك مدحَ نفسه
İbnu Mes'ud (r.anh) anlatıyor: "Rasulullah (s.a.v.)'i işittim, şöyle diyordu: "Allah'dan daha kıskanç kimse yoktur. Bu sebebdendir ki, fevâhişin(fahişenin çoğulu: Fâhişe, gerek söz ve gerekse fiille icra edilen her çeşit çirkin fiildir) açığını da kapalısını da haram kıldı. Medihten Allah kadar hoşlanan bir kimse de yoktur. Bu sebebdendir ki nefsini medhetmiştir." (Buhârî, Nikâh 107, Tefsir, En'âm 7, Tefsir A'raf 1, Tevhid 15; Muslim, Tevbe 33, (2760); Tirmizî, Daâvât 97, (3520)
Ebû Hurayra (r.anh) anlatıyor: "Rasulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki: "Allah kıskançtır, mûmin de kıskançtır. Allah'ın kıskanması, mûminin Allah'ın haram ettiği şeyi yapmasıdır." (Buhârî, Nikâh107, Muslim, Tevbe 36, (2761); Tirmizî, Radâ 14, (1168)
****
Hadiste Allah Teâlâ hakkında açıkça غَيْرَة(gayret) nisbet ediliyor. Fakat bundan Allah insan gibi kıskanır, insanî psikolojik duygular yaşar sonucu çıkarılmaz.
اسْمَعُوا إِلَى مَا يَقُولُ سَيِّدُكُمْ، إِنَّهُ لَغَيُورٌ، وَأَنَا أَغْيَرُ مِنْهُ، وَاللَّهُ أَغْيَرُ مِنِّي “Efendinizin söylediğini dinleyin. Şubhesiz O çok gayretlidir; Ben Ondan daha gayretliyim; Allah ise Benden daha gayretlidir.” (Sahîh Muslim, 1498 c)
مَا مِنْ أَحَدٍ أَغْيَرُ مِنَ اللَّهِ، مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ حَرَّمَ الْفَوَاحِشَ “Allah'tan daha gayretli hiç kimse yoktur. İşte bundan dolayı çirkinlikleri haram kılmıştır.” (Sahîh Buhari, 5220)
Peki bu "İnsanî Duygu" mudur?
Burada iki şeyi ayırmak gerekir:
Allah'ın gerçekten bir sıfatı vardır; Hadis sahih olduğu için; Allah'ın gayret / غَيْرَة sıfatını inkâr etmeyiz.
“Allah'ta böyle bir sıfat yoktur, bu mecazdır” diyerek hadisin zahirini reddetmeyiz.
Fakat Allah'ın gayreti mahlûkatın gayreti gibi değildir
Çünkü Allah Teâlâ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ “Onun benzeri hiçbir şey yoktur.” (Şûra 11)
Dolayısıyla;
Allah görür ama insan gibi görmez.
Allah işitir ama insan gibi işitmez.
Allah bilir ama insan gibi bilmez.
Allah sever ama mahlûkatın sevgisi gibi değildir.
Allah gadab eder ama mahlûkatın gadabı gibi değildir.
Allah gayret eder ama insanın kıskançlığı gibi değildir.
Bu, Selef'in sıfatlar konusundaki temel kaidesidir: إثبات بلا تمثيل، وتنزيه بلا تعطيل “Benzetmeye gitmeden isbat etmek; inkâr ve işlevsizleştirmeye gitmeden tenzih etmek.”
Gayret burada ne demektir?
Hadisin kendisi bunu açıklıyor; مِنْ أَجْلِ غَيْرَةِ اللَّهِ حَرَّمَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ “Allah'ın gayreti sebebiyle açık ve gizli bütün fuhşiyatı haram kılmıştır.” (Sahîh Muslim, 1499a)
Yani Allah Teâlâ'nın haramların işlenmesine radı olmaması, bunları haram kılması ve kullarının bunları işlemesini yasaklaması “gayret” sıfatıyla ifade edilmiştir. Bu nedenle Allah kıskanıyor ifadesini insanın karısına yönelik kıskançlığıyla birebir aynı psikolojik hâl olarak düşünmek yanlıştır.
“Duygu insana mahsustur; Allah'ta hiçbir şekilde böyle bir şey bulunamaz.” dersek, hadiste Allah'a nisbet edilen غَيْرَة sıfatını reddetmiş oluruz. Ama “Allah'ın gayreti insanın kıskançlığı gibidir; Allah da insan gibi psikolojik bir hâl yaşar.” dersek, Allah'ı mahlûkata benzetmiş oluruz.
Ehl-i sünnetin yolu ikisinin arasındadır:
Allah'ın kendisine nisbet ettiği sıfatı kabul ederiz; fakat mahiyetini mahlûkata kıyaslamayız.
Nitekim Selef'in meşhur kaidesi بِلَا كَيْفٍ “Nasıl olduğu bilinmeksizin.”
Dolayısıyla Allah Teâlâ insanî duygular taşımaz. Fakat bu, Allah'ın irade, sevgi, gadab, rıda, öfke, gayret vb. sıfatlarının olmadığı anlamına gelmez. Bunlar Allah'a mahsus gerçek sıfatlardır; mahiyetleri mahlûkatın sıfatlarına benzemez. Bu sebeble; “Allah gayret eder/kıskanır” demek hadise uygun bir ifadedir. Fakat “Allah insan gibi kıskançlık duygusuna kapılır, psikolojik olarak rahatsız olur” demek doğru değildir. Çünkü birincisi nassın bildirdiği sıfat, ikincisi ise mahlûkun hâlini Allah'a kıyaslamaktır.
Ayrıca dikkat çekici şekilde hadisin devamı, Allah'ın gayretini "fuhşiyatı haram kılması" ile açıklıyor. Yani Rasulullah ﷺ bizzat bu sıfatın sonucunu bize bildiriyor
