Çözüldü Mahşerde Neler Olacak?

Esselamun aleykum we rahmetullah;
Kıyamet günü mahşer yerine sevk edildikten sonra taki cennete (inşallah) veyahut cehenneme (Allah'a sığınırız) girinceye kadar sırasıyla neler yaşanacak. Kitapları sol tarafından veya başının üzerinden verilen muhakkak cehennemlik midir? Yoksa hesap verdikten sonra Allah (dilediği kulların) durumunu değiştirecek mi? Kevserin başında sadece kitabı sağından verilenler mi Resulullah ile buluşacak. Öyleyse oraya gelirken geri döndürülenler kimler. Ayrıca müminler nurlarıyla ilerlerken arkalarından nida eden müşrikler hesaptan sonra zaten durumlarını ve gidecekleri yeri öğrenmemişler miydi? Onların kitapları sollarından veyahut başlarının üzerinden verilmemiş miydi?

Allah seni şehadet ile izzetlendirsin ve cennetine alsın.

Âleykum selam we rahmetullahi we berakatuh kardeşim;
Evvela , hakkımda ettiğin duaya Âllahumme Âmiin diyor ve Rabb'imden Seni de aynı şekilde rızıklandırmasını temenni ediyorum.

Kıyâmet günü mahşer meydanında toplanılmasından cennet ve cehennem ehlinin nihâî yurtlarına yerleşmesine kadar cereyan edecek hadiseler, Kitâb, Sahih Sünnet ve Selef-i Sâlihîn ulemâsının nasslardan çıkardığı tertib üzere şu şekilde vûku bulacaktır:

Mahşerden Cennet veya Cehenneme Kadar Olayların Sıralaması
1- Büyük Duruşma (el-Vakfe / el-Mevkıf) ve Dehşet:
İnsanlar kabirlerinden yalınayak, çıplak ve sünnetsiz olarak kalkıp mahşer meydanına sevk edilirler. Güneş insanlara bir mil mesafeye kadar yaklaştırılır; herkes ameli miktarınca ter içinde boğulur. Bu bekleyiş 50 bin sene kadar sürer.

2- Büyük Şefâat (eş-Şefâatu'l-Uzmâ / Makâm-ı Mahmûd):
İnsanlar bu dehşetli bekleyişten kurtulup hesabın başlaması için sırasıyla Âdem, Nûh, İbrâhîm, Mûsâ ve Îsâ aleyhimusselâm’a giderler. Hepsi birer mazeret beyan eder. Sonunda Rasûlullah ﷺ Arş’ın altına kapanarak secde eder; Allah Teâlâ’nın kendisine ilham edeceği hamdlerle dua eder ve kendisine şefâat izni verilerek mahlûkât arasında adâletle hükmedilmek üzere hesab başlar.

3- Havz-ı Kevser:
Muhakkik âlimlerin ekseriyetine (İbn Teymiyye, İbnu’l-Kayyim, İbn Kesîr ve diğerlerine) göre Havz, Sırât’tan önce, mahşer meydanında ve şiddetli susuzluğun yaşandığı esnada kurulacaktır. Mûminler oraya varıp içerler; bid‘atçiler ve dinden dönenler ise oradan kovulur.

4- Arz ve Hesab (el-Arz ve’l-Hisâb):
Kullar Allah Teâlâ’nın huzuruna tek tek arz olunur.
- Mûminler: Allah Teâlâ mûmini gizlice huzuruna alır, günahlarını bir bir ikrar ettirir (kenef / perde altında) ve: "Dünyada bunları örttüğüm gibi bugün de seni bağışladım" buyurarak hesabı kolaylaştırır (hisâben yesîrâ).
- Kâfirler ve Mûnâfıklar: Onlar için bağışlanma hesabı yoktur; rezil edilmek ve huccetin ikâme edilmesi için amelleri yüzlerine vurulur.

5- Amel Defterlerinin Dağıtılması (Tatâyuru's-Suhuf):
Hesabdan sonra defterler uçuşur; mûminlerin defteri sağından (yemîn), kâfir ve mûnâfıklarınki ise solundan veya arkasından (şimâl / verâe zahrihî) verilir.

6- Mîzân (Amellerin Tartılması):
Sahifeler verildikten sonra zerre miktarı hayır ve şerrin tartıldığı iki kefeli hakiki Mîzân kurulur. İyilikleri ağır basanlar kurtulur; kötülükleri ağır basanlar veya tartılacak hiçbir hayrı bulunmayanlar helâke sürüklenir.

7- Zulmet (Karanlık) ve Nurların Taksim Edilmesi:
Hesab ve mîzândan sonra kâfirler doğrudan cehenneme sürülür. Geriye kalan zahiren bu ummete mensub olanlar (mûminler ve mûnâfıklar) zifiri bir karanlığa bürünür. Herkese îmânı ve ameli nisbetinde bir nur verilir.

8- Mûnâfıkların Aldatılması ve Sur Çekilmesi:
Sırât’a doğru ilerlerken mûnâfıkların nurları söndürülür. Mûnâfıklar mûminlere: "Bize bakın da nurunuzdan aydınlanalım!" derler; ancak aralarına kapısı olan bir sur çekilir (Hadîd Sûresi, 13).

9- Sırât Köprüsü:
Cehennemin üzerine kıldan ince, kılıçtan keskin ve üzerinde çengeller bulunan Sırât kurulur. Müminler nurları nisbetinde (şimşek gibi, rüzgâr gibi, koşan at gibi veya sürünerek) geçerler. Günahkâr mûminlerden bir kısmı çengellere takılıp cehenneme düşer.

10- Şefâat-i Suğrâ (Cehennemden Çıkarılma Şefâati):
Sırât’tan cehenneme düşen günahkâr muvahhidler için peygamberler, şehidler ve sâlihler şefâat eder; kalbinde zerre miktarı îmân olan kimseler cehennemden çıkarılır.
11- Kantara (Mûminler Arasındaki Helâlleşme Köprüsü):
Sırât’ı geçen müminler cennete girmeden önce Kantara denilen bir köprüde durdurulurlar. Dünyada aralarındaki kul hakları ve kinler temizlenir; kalpleri arınmış olarak cennetin kapısına varırlar.

12- Cennet ve Cehenneme Ebedî Duhûl:
Ölüm beyaz bir koç suretinde getirilip cennet ile cehennem arasında boğazlanır ve: "Ey Cennet ehli ebediyet vardır, ölüm yoktur! Ey Cehennem ehli ebediyet vardır, ölüm yoktur!" denilir.

Kitabı Solundan veya Arkasından Verilen Kimse Muhakkak Cehennemlik midir?
Evet, amel defteri solundan veya arkasından verilen kimse istisnasız ve mutlak olarak ebedî cehennemliktir (kâfir veya mûnâfıktır).
"Kitabı sol eline verilen ise der ki: 'Keşke bana kitabım verilmeseydi de hesabımın ne olduğunu bilmeseydim!'... (Allah meleklere buyurur) 'Yakalayın Onu, hemen bağlayın! Sonra Onu alevli ateşe atın!' (Hâkka 25 - 31)
Ve İnşikâk Sûresi’nde:
"Kitabı arkasından verilen kimseye gelince; O derhal helâk olmayı çağıracak ve alevli ateşe girecektir." (İnşikâk Sûresi, 10-12)

Selef mufessirlerinin icmâıyla;
Kitabı sağdan verilenler: Bütün mûminlerdir. Hesabsız cennete girenler, hesabı kolay geçenler ve hatta günahları sebebiyle bir müddet azab görüp sonra cennete girecek olan günahkâr muvahhidlerin tamamı kitablarını sağ taraflarından alırlar.
Kitabı solundan veya arkasından verilenler: Yalnızca kâfirler, muşrikler ve mûnâfıklardır. Muvahhid bir Müslümanın kitabı asla solundan verilmez. Dolayısıyla; defteri solundan verilip de sonradan durumu değişerek cennete girecek hiçbir kimse yoktur. Defterlerin dağıtılması kesin hükmün tecellîsidir; sol tarafından alan kimse kesin olarak küfür ve ebedî azab ehlidir.

Hesab Verdikten Sonra Allah (Dilediği Kulların) Durumunu Değiştirecek mi?
Bu meselenin iki ciheti vardır:

A) Kâfirler ve Şirk Ehli İçin Değişim Yoktur;
Şirk, küfür ve nifâk üzere ölenler için adâlet terazisi kurulduktan ve amel defteri verildikten sonra afv, lutûf veya cehennemden kurtuluş söz konusu değildir. Allah Teâlâ şirki asla bağışlamayacağını kat'î âyetlerle beyan etmiştir.

B) Günahkâr Muvahhidler (Mûminler) İçin Durumun Değişmesi;
Tevhid ehli olup büyük günahlarla ölen kimseler hakkında Allah Teâlâ lutfûyla hükmü tebdil ve tahvil edebilir:
- Hesab Anında Afvedilme: Kişi günahlarını ikrar edip helâk olduğunu zannettiği anda Allah Teâlâ lütfuyla: "Ben bunları dünyada örttüm, bugün de bağışlıyorum" diyerek seyyiâtını hasenâta tebdil eder ve azab etmeksizin cennetine koyar.
- Azabdan Sonra Çıkarılma: Mîzânda günahı ağır basıp Sırât’tan ateşe düşen muvahhidler; Peygamberimiz ﷺ’in, diğer peygamberlerin, meleklerin ve sâlihlerin şefâatiyle, en nihayetinde ise Erhamur-Râhimîn olan Allah’ın bizzat kabzasıyla cehennemden çıkarılır ve cennete idhal edilirler.

Havz-ı Kevser’in Başında Sadece Kitabı Sağından Verilenler mi Buluşur? Geri Döndürülenler Kimlerdir?
Havz-ı Kevser’in mevkii hakkında ulema arasında 2 görüş olmakla birlikte, en râcih olanı Havz'ın Sırât'tan önce, mahşer meydanında olduğudur. Dolayısıyla insanlar henüz Sırât'ı geçmeden ve amel defterlerinin nihâî neticesi tamamlanmadan önceki mevkıflerde Havz’ın yanına gelirler.
Rasûlullah ﷺ’in havuzundan kovulanların kimler olduğu sahih hadis-i şeriflerde açıkça zikredilmiştir:
Bize Yahyâ b. Bukeyr rivâyet etti, dedi ki: Bize Ya‘kûb b. Abdirrahmân rivâyet etti, Ebû Hâzım’dan; dedi ki:
Sahabî Sehl b. Sâ‘d’dan رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ işittim, diyordu ki;
Peygamber ﷺ şöyle buyurdu: "Ben Havz’ın başında sizin öncünüzüm. Kim oraya uğrarsa içer; kim de ondan içerse bir daha ebediyen susamaz. Yanıma öyle topluluklar gelecek ki, ben onları tanırım, Onlar da beni tanırlar. Sonra benimle Onların arasına bir engel çekilir...
Ben: 'Onlar bendendir (ummetimdendir)!' derim.
Bunun üzerine şöyle denilir: 'Şubhesiz Sen, Senden sonra Onların (dinde) neler ihdas (bid'at çıkardıklarını) ettiğini bilmezsin!'
Bunun üzerine Ben de: 'Benden sonra (dini) değiştirenler (bid'atçılar, dini tahrif edenler) uzak olsun, helâk olsun!' derim."
(Buhârî, el-Câmiu's-Sahîh, Kitâbu'r-Rikâk, Bâbu fî'l-Havd, C. 8, Sf: 120 – 121, Hadis no: 6583; Muslim, es-Sahîh, Kitâbu'l-Fadâil, Hadis no: 2290)
Hadis muttefekun aleyhtir; mutevâtir derecesindedir.


Geri Döndürülen Bu Kimseler Kimlerdir?
Ulemânın tahkikine göre Rasûlullah ﷺ’in havuzundan melekler tarafından kovulan kimseler şu fırkalardır:

Murtedler; Rasûlullah ﷺ’in vefatından sonra dinden dönen, zekâtı inkâr eden veya yalancı peygamberlere tâbi olanlar. (Peygamberimiz ﷺ Onları dünyadaki sahâbîlik/müslümanlık alâmetleriyle tanır, ancak sonradan irtidat ettikleri bildirilir).
Büyük Bid‘at Fırkaları; Dinde sünneti tahrif eden, Ehl-i Sünnet menhecinden sapıp sahabeye buğzeden (Râfizîler/Şîa gibi) veya Allah'ın sıfatlarını inkâr edip tekfir eden (Cehmiyye, Hâricîler gibi) aşırı bid‘at ehli.

Mûnâfıklar; Dünyada Müslüman göründükleri için abdest azalarının parlaklığı gibi zahirî alametlerle havuza yaklaşmaya kalkarlar; fakat küfürleri ortaya çıkarılarak kovulurlar.
Zâlimler ve Fâsıklar; Sünneti terk edip hevalarına uyan, Müslümanlara zulmeden ve dini tahrif eden fâsıklar da havuzun bereketinden mahrum bırakılarak uzaklaştırılır.

Dolayısıyla Havz-ı Kevser’in başına gelirken geri çevrilenler; zâhiren İslâm alameti taşıdığı halde akidesini bozan, bid‘atlerle sünneti tebdil eden, irtidat eden veya nifakını gizleyen kimselerdir. Hakiki ve sâlih mûminler ise Havz'dan içerler ve bir daha ebediyen susuzluk çekmezler.

Mûminler nurlarıyla Sırat üzerinde veya mahşer karanlığında ilerlerken arkalarından seslenenler muşrikler değil, mûnafıklardır. Bu hadise Kur'an-ı Kerim'de Hadîd Suresi'nin 12 - 15. ayetlerinde beyan edilmektedir. Olayın mahiyeti ve zihninizdeki istifhamların izahı şu şekildedir:

A- Arkadan Seslenenler Neden Muşrik Değil de Mûnafıklardır?
Açık kâfirler ve muşrikler, hesab meydanında ayrıştırıldıktan sonra doğrudan cehenneme sevk edilirler; Onların Sırat tarafına geçme veya nur arama gibi bir durumları olmaz.
Mûnafıklar ise dünyada kendilerini Müslüman gösterdikleri, namaz kılıp cemaate katıldıkları için mahşer meydanında zahiren mûminlerle birlikte bekletilirler. Karanlık çöktüğünde herkese dünyadaki imanı ve ameli nispetinde bir nur verilir. Mûnafıklara da dünyadaki zahiri İslam iddialarına karşılık aldatıcı, geçici bir nur bahşedilir. Ancak Sırat köprüsüne yaklaştıklarında bu nur tamamen söner ve koyu bir karanlıkta kalırlar.

B- Durumlarını Bildikleri Halde Neden Seslenirler?
Mûnafıklar kendi nurları sönüp zifiri karanlıkta kalınca, önlerinde nurlarıyla hızla ilerleyen mûminlerin arkasından: "Bize bakın / bizi bekleyin de nurunuzdan bir parça aydınlık alalım" diye yalvarırlar.
Bunu yapmalarının sebebi akıbetlerini bilmemeleri değil, o dehşetli anda kapıldıkları çaresizlik, korku ve dünyadaki hilekar tabiatlarının bir yansımasıdır. Nitekim dünyada da hakikati bilmelerine rağmen sürekli bir kurtuluş yolu arayıp mûminlerin arasına sığınmaya çalışmışlardı. Onlara bir alay ve ceza olarak: "Arkanıza dönün de nur arayın!" denilir. Geri döndüklerinde ise mûminlerle aralarına, içinde rahmet, arkasında azab bulunan kapılı bir sur çekilir.

C- Amel Defterleri Verilmiş miydi?
Ulemanın nasslardan çıkardığı sıralamaya göre, amel defterlerinin dağıtılması ve Mizan safhası nurların taksiminden ve Sırat'a yönelişten öncedir.
Munafıkların amel defterleri de kâfirler gibi sol veya arka taraflarından verilmiş, iç yüzleri açığa çıkmıştır. Ancak yukarıda belirtildiği gibi, o anki feryatları bir ümitten veya cehaletten değil; cehennem çukurunun eşiğinde yaşanan mutlak bir panik, şaşkınlık ve tükeniş çığlığıdır.


Mûnafıkların hesab verilip kitablar dağıtıldıktan sonra durumlarını bildikleri halde mûminlere seslenmelerinin ve o dehşetli andaki hallerinin izahı, ayetlerin siyakı ve Selef mufessirlerinin beyanları doğrultusunda şu 3 esasa dayanır:

1- Durumlarını Bildikleri Halde Neden Seslendiler?
Mûnafıklar elbette o ana kadar amel defterlerini almış, mîzândan geçmiş ve helâk olacaklarını anlamış durumdaydılar. Ancak Onların:
انْظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ 'Bizi bekleyin de nurunuzdan bir parça aydınlık alalım' diye feryat etmeleri, durumlarını bilmemelerinden değil, şu sebeblerden kaynaklanır;

Boğulan Kimsenin Çırpınışı (Ye’s ve Dehşet Refleksi):
İnsan idama veya ateşe götürüldüğünü kesin olarak bilse dahi, infaz anında dehşetin büyüklüğünden ötürü gayri ihtiyari bir çıkış yolu arar, çırpınır ve feryat eder. Mahşerin zifiri karanlığında, altlarında cehennem kaynarken ve nurları aniden sönüp kör gibi ortada kaldıklarında kapıldıkları korku, Onları önlerindeki tanıdık mûminlere seslenmeye sevk etmiştir.

Dünyadaki İkiyüzlü Tabiatın Ortaya Çıkması:
Mûnafıklar dünyada sıkıştıkça mûminlerin arkasına sığınır, "Biz de Sizinle beraberdik" diyerek paçayı kurtarmaya çalışırlardı. Nitekim aralarına sur çekilince de hemen eski alışkanlıklarıyla;
أَلَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ Biz dünyada Sizinle beraber değil miydik? diye seslenmişlerdir.

İlâhî Bir İstihzâ (Aldatma) Cezası:
Allah Teâlâ, dünyada mûminleri aldatmaya çalışan mûnafıklara o gün bir ceza olarak önce geçici bir nur verir; tam Sırat'ın başında bu nuru söndürür. Onlar nurları sönünce mûminlerden medet umarlar. Mûminler veya melekler de Onlarla alay ederek: "Arkanıza dönün de nur arayın!" derler. Onlar arkalarına döner dönmez aralarına aşamayacakları bir sur (duvar) çekilir ve kapana kısılırlar.

2- Kitabları Dağıtılmış mıydı?
Evet; Ehl-i Sünnet ulemasının nasslardan çıkardığı tertibe göre amel defterlerinin dağıtılması (tatâyuru's-suhuf) ve Mîzân safhası, nurların taksiminden ve Sırat'a yönelişten öncedir.
Kitabları Nereden Verildi?
Mûnafıkların da amel defterleri, tıpkı açık kâfirler gibi sol taraflarından ve sırtlarının arkasından verilmiştir. İbn Cerîr et-Taberî ve İbn Kesîr (rahimehumallâh) gibi muhakkik mufessirler; kitabın sağdan verilmesinin (yemîn ehli olmanın) yalnızca kalbinde hakiki iman bulunan muvahhidlere mahsus olduğunu, mûnafıkların ise amelleri boşa çıktığı için kitablarını sol veya arkadan alan "ashâb-ı şimâl" zumresine dâhil olduklarını açıkça teyit etmişlerdir.

3- Kendilerine Verilen Cevab ve Araya Çekilen Sur Nedir?
Mûnafıkların amel defterlerini sol ve arkalarından alıp helâklerini kesin olarak bilmelerine ve zifiri karanlıkta dehşetle mûminlere seslenmelerine karşılık verilen ilâhî mukabele şu şekilde neticelenmiştir:
İlâhî İstihzânın Tamamlanması;
Dünyada mûminlerle alay eden ve Onları kandırdığını sanan mûnafıklara, ahirette amellerinin kendi cinsinden bir karşılık verilmiştir:
ارْجِعُوا وَرَاءَكُمْ فَالْتَمِسُوا نُورًا
"(Alay ve tahkir yollu) 'Arkanıza (dünyaya veya nurların taksim edildiği yere) dönün de nur arayın!'" (Hadîd 13)
Bu hitab, gerçek bir kurtuluş yolu değil; dünyadaki nifak ve alaylarının karşılığı olan bir istihzâdır.

Araya Çekilen Sur (Ayrışma Duvarı);
Mûnafıklar bir anlık ümitle arkalarına dönüp nur aramaya yeltendiklerinde aralarına aşılamaz, kapılı bir sur çekilir:
فَضُرِبَ بَيْنَهُمْ بِسُورٍ لَهُ بَابٌ بَاطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ وَظَاهِرُهُ مِنْ قِبَلِهِ الْعَذَابُ
"Derken aralarına kapısı olan bir sur çekilir. Onun iç tarafında rahmet (mûminlerin bulunduğu cihet), dış tarafında ise azab (mûnafıkların kaldığı cehennem ciheti) vardır." (Hadîd Sûresi, 13)
Böylece mûnafıkların mûminlerle dünyadaki sahte beraberlikleri ebediyen son bulmuş, kapana kısılarak cehennemin en alt tabakasına yuvarlanmışlardır.


Selef Tefsirinden İbn Abbâs رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا Rivayeti
İmâm et-Taberî, Hadîd Suresi 13. ayetin tefsirinde İbn Abbâs’tan رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا bu safhayı şöyle nakleder:
"İnsanlar (hesab ve mîzândan sonra) koyu bir karanlık içindeyken Allah bir nur gönderir. Müminler bu nuru görünce ona doğru yönelirler; zira bu nur, Allah’tan cennete götüren bir kılavuzdur. Mûnafıklar mûminlerin ilerlediğini görünce Onların peşine takılırlar. Derken Allah mûnafıkların nurunu söndürür. İşte o anda mûnafıklar: ' Bizi bekleyin de nurunuzdan bir parça aydınlık alalım ' derler.
Mûminler ise: ' Arkanıza dönün de nur arayın! ' karşılığını verirler. Tam o esnada aralarına kapısı olan bir sur çekilir." (Taberî, Câmiu'l-Beyân, Hadîd Sûresi 13. Âyet Tefsiri)

Hulâsatu'l kavl;
mûnafıklar kitablarını sol veya arkalarından almış, bedbahtlıklarını ve cehenneme gideceklerini kesin olarak öğrenmişlerdi. Mûminlere seslenişleri bir afv ümidiyle değil; zifiri karanlıkta altlarındaki cehennem çukuruna düşmemek için gösterdikleri çaresiz ve faydasız bir panik çırpınışından ibarettir.