Çevrimdışı
Ebû Muaz diye bilinen bir arkadaşın Ebû Hanîfe hakkında yeni kaleme aldığı yazı, ilk bakışta ilmî bir çerçevede gibi dursa da meseleye tek yönlü bakıldığı ve bazı önemli ayrımların göz ardı edildiği görülmektedir. Öncelikle bilinmesi gerekir ki Ebû Hanîfe rahimehullah, ümmetin asırlardır kabul ettiği dört büyük fıkıh imamından biridir ve bu kabul ne kör bir mezhepçilikten ne de sonradan oluşmuş bir algıdan kaynaklanır.
Hadis âlimlerinden bazılarının Ebû Hanîfe’yi hadis rivayeti yönünden eleştirmesi, onun fıkıhtaki imamlığını ve İslam’a yaptığı büyük hizmetleri ortadan kaldırmaz. Cerh ve ta‘dil ilmi, ravilerin hadis naklindeki durumunu değerlendirmek için vardır; bir âlimin dindeki yerini, takvasını veya ümmete faydasını bütünüyle belirlemek için değildir.
Bu ayrım yapılmadığında, ilmî bir konu kolayca yanlış anlaşılmakta ve gereksiz sertlikler ortaya çıkmaktadır. Nitekim Yahyâ b. Maîn gibi büyük hadis imamlarından Ebû Hanîfe hakkında hem eleştiri hem de “yalan söylemez” şeklinde sözlerin gelmesi, meselenin tek boyutlu olmadığını açıkça göstermektedir. “Muhaddisler Ebû Hanîfe’yi cerh etmede icma etmiştir” şeklindeki iddia ise gerçeği yansıtmaz; zira böyle bir icma olsaydı, İmam Ahmed b. Hanbel, İmam Şâfiî, İbn Teymiyye ve diğer büyük âlimler onu fıkıh imamı olarak kabul etmezdi.
Ehl-i sünnetin yolu, imamları ne hatasız görmek ne de onları yıpratmaya çalışmaktır; doğru olan, onları hayırla anmak, hatalarını ilmî ölçülerle değerlendirmek ve aşırılıktan uzak durmaktır.
Hadis âlimlerinden bazılarının Ebû Hanîfe’yi hadis rivayeti yönünden eleştirmesi, onun fıkıhtaki imamlığını ve İslam’a yaptığı büyük hizmetleri ortadan kaldırmaz. Cerh ve ta‘dil ilmi, ravilerin hadis naklindeki durumunu değerlendirmek için vardır; bir âlimin dindeki yerini, takvasını veya ümmete faydasını bütünüyle belirlemek için değildir.
Bu ayrım yapılmadığında, ilmî bir konu kolayca yanlış anlaşılmakta ve gereksiz sertlikler ortaya çıkmaktadır. Nitekim Yahyâ b. Maîn gibi büyük hadis imamlarından Ebû Hanîfe hakkında hem eleştiri hem de “yalan söylemez” şeklinde sözlerin gelmesi, meselenin tek boyutlu olmadığını açıkça göstermektedir. “Muhaddisler Ebû Hanîfe’yi cerh etmede icma etmiştir” şeklindeki iddia ise gerçeği yansıtmaz; zira böyle bir icma olsaydı, İmam Ahmed b. Hanbel, İmam Şâfiî, İbn Teymiyye ve diğer büyük âlimler onu fıkıh imamı olarak kabul etmezdi.
Ehl-i sünnetin yolu, imamları ne hatasız görmek ne de onları yıpratmaya çalışmaktır; doğru olan, onları hayırla anmak, hatalarını ilmî ölçülerle değerlendirmek ve aşırılıktan uzak durmaktır.
