وأيُّ فَرقٍ بَينَ مَن يَقولُ قَلِّدني في مُجَرَّد مَذهَبي وَبَينَ مَن يَقولُ قَلِّدني في مَذهَبي ودَليلي جَميعاً
"Benim mezhebimi taklit et diyen ile, benim mezhebimi ve delilimi takip et diyen arasında ne fark vardır?"
- 910 şemsi yıl önce bugün vefat İmam Gazzali merhum, Feysalüt Tefruka
Cehaletimi mazur görün ama anlayamadım
Ikisi de düşünmeden taklit oluyor, delilleri okuyan çoğu kişi delilleri sorgulamadan incelemeden taklit ediyor, bu da delilsiz taklitle aynıya çıkıyor. Tabi delilleri düşünürek kabul etmek başka.
Cevabınız için Allah razı olsun. Yalnız bildiğim kadarı ile imamların görüşlerinde delilleri karşılaştırarak doğru karar vermek içinde bir ilmi seviye gerekiyor. Şu durumda bizlerin delilleri düşünmesi, tefekkür etmesi nasıl olur?
Cumhur ulemaya göre bir alime/mezhebe tabi olup, mukallit olmak caizdir. Dediğiniz gibi herkese delilleri mütalaa etmek, tercihte bulunmak vacip olmaz, çünkü buna güç yetiremezler. İmam Gazzali burada taklidi yermiyor. Taklidi bıraktıklarını zannedenleri eleştiriyor yalnızca.
Onun zamanındaki alimler, özellikle Mutezile ve Eşariler, iman konusunda ileri gidiyor ve insanların Allah'ın kelam ilmiyle ispatını dellileriyle bilmesi gerektiğini savunuyordu. O bu çizgiyi yumuşattı.
Burada da delilleri bildiklerini zannedenler bunları sadece ezberliyorlar, ama tartışmaya gelince savunmaya güçleri yetmez, dolayısıyla bu ilim iddia eden mukallitlerle münazaraya girmek anlamsızdır, onların susması ve hakklarında susmak gerekir diyor.
