Çevrimiçi
Rukûda İmama Yetişenin, İmama Namazda Uyma Şekli
Cemaatle namazda, imam rukûda iken gelip imama yetişen kimsenin hükmü fıkıh kitanlarında Lâhik (namazın bir kısmına sonradan yetişen) veya Mudrik (bir rekâtı yakalayan) başlığı altında ele alınır.Hanefî Mezhebine Göre; İmam rukûda iken yetişen kimse, ayakta iken “iftitah tekbirini” (Allahu ekber) söyler, ellerini kaldırır, ardından ellerini bağlamadan doğrudan rukûya gider. Eğer rukûya gitmeden önce ellerini bağlarsa bu mekruhtur, çünkü sünnet dışı bir davranıştır; acele etmesi gerekir ki rukûyu imama yetiştirsin.
Rasûlullah ﷺ şöyle buyurmuştur: “İmama yetiştiğinizde Onunla birlikte kılın, yetişemediğiniz kısmı tamamlayın.”
(Buhârî, Ezan 30; Muslim, Salât 64)
Ebû Bekre (r.anh), Rasûlullah ﷺ rukûda iken yetişip rukûya koşarak katılmış,
sonra Rasûlullah ﷺ Ona: “Tekrar koşma! (Namaza) tekbirle gir, sonra yavaşça rukû et.” buyurmuştur.
(Buhârî, Ezan 30)
Hanefîler, “iftitah tekbirini ayakta getirmesi farzdır, fakat ellerini bağlayıp okumaya geçmeden hemen rukûya gitmesi gerekir” hükmünü çıkarırlar. (Kâsânî, Bedâi‘u’s-Sanâi‘, C. 1, Sf: 116; İbn Âbidîn, Reddu’l-Muhtâr, C. 1, Sf: 489; Fetâvâ’l-Hindiyye, C. 1, Sf: 73)
İftitah tekbirinden sonra ayrıca rukû tekbiri almak mustehabdır, vâcib değildir. Yani kişi ayakta farz olan “Allahu ekber” diyerek iftitah tekbiriyle namaza girer; sonra rukûa eğilirken isterse ikinci olarak tekrar Allahu ekber diyebilir, isterse demeden eğilir. Ama demesi sunnet olup daha faziletli olur.
Rasulullah ﷺ namazda her iniş-kalkışta tekbir getirirdi:
"Rasûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) namaza başladığında tekbir alırdı, sonra her rukû ve secdeye giderken, kalkarken tekbir getirirdi."
(Buhârî, Ezan 108; Muslim, Salât 22)
Bu, intikal tekbirlerinin sünnet olduğuna delildir.
Kâsânî: “İftitah tekbiri farzdır, diğer intikal tekbirleri sünnettir.” (Kâsânî, Bedâi‘u’s-Sanâi‘, C. 1, Sf: 201)
İbn Âbidîn: “İmama rukûda yetişen kimse iftitah tekbirini ayakta alır, sonra rukûya giderken bir tekbir daha alırsa güzeldir; terk etse de zararı yoktur.” (İbn Âbidîn, Reddu’l-Muhtâr, C. 1, Sf: 490)
Şafiî Mezhebine Göre; Ayakta iken iftitah tekbiri getirmek farzdır. Sonra hemen rukûa eğilir; ellerini bağlaması gerekmez. Zira o durumda kıyam sadece tekbir için yapılır.
İmam Nevevî şöyle der: “Rukûda imama yetişen kimse, ayakta iftitah tekbirini alır, sonra hemen rukûa gider; ellerini bağlamaz.” (İmam Nevevî, el-Mecmû‘, C. 4, Sf: 128)
İftitah tekbiri farzdır. Sonraki tüm geçiş tekbirleri (rukû, secde vb.) sünnettir. Dolayısıyla rukûya giderken de ayrıca “Allahu ekber” demek sünnettir.
İmam Nevevî: “Rukûya giderken ve ondan kalkarken tekbir almak sünnettir. İmama rukûda yetişen kimse de ayakta iftitah tekbiri alır, sonra rukûya giderken bir tekbir daha alırsa güzeldir.” (İmam Nevevî, el-Mecmû‘, C. 3, Sf: 391)
Mâliki Mezhebine Göre; İftitah tekbirini ayakta getirir, sonra doğrudan rukûya gider; ellerini bağlamak sünnet değildir (çünkü Mâlikî’de eller bağlı namaz kılmak zaten tercih edilmez). Yani bu durumda sadece tekbirle girip rukûya eğilir.
Mâlikî fıkhına göre, “iftitah tekbiri” için kısa bir kıyam şarttır; kıraat yapmayacağı için başka şey gerekmez. (Ebû Saîd Sahnûn Abdusselâm b. Saîd b. Habîb et-Tenûhî, el-Mudevvenetu'l Kubrâ, C. 1, Sf: 105)
İftitah tekbiri farzdır, diğerleri sünnettir. Rukûya giderken tekbir almak mustehabdır. Ancak Mâlikîler namazda intikal tekbirlerini gizli okumayı tercih eder.
Sahnun: “Rasûlullah ﷺ her iniş ve kalkışta tekbir getirirdi, bu sünnettir.” (Ebû Saîd Sahnûn Abdusselâm b. Saîd b. Habîb et-Tenûhî, el-Mudevvenetu'l Kubrâ, C. 1, Sf: 104)
Hanbeli Mezhebine Göre; Rukûda imama yetişen kimse, ayakta tekbir alır, sonra hemen rükûya gider. Ellerini bağlamaz; çünkü onun kıyamı sadece tekbir içindir.
İbn Kudâme şöyle der: “İmama rukûda yetişen kimse, iftitah tekbirini ayakta söyler, sonra rukûa gider; rukûda ayrıca tekbir alabilir. Elleri bağlamaz.” (İbn Kudâme el Makdisi, el-Muğnî, C. 2, Sf: 11)
İftitah tekbiri farz, diğer intikal tekbirleri sünnettir. Rukûya giderken ayrıca tekbir getirmek sünnettir.
İbn Kudâme: “İftitah tekbiri dışında kalan bütün tekbirler sünnettir. Rukûya giderken de ‘Allahu ekber’ demek sünnettir.” (İbn Kudâme el Makdisi, el-Muğnî, C. 2, Sf: 11)
