Şeri mazeretler nelerdir?
Fıkıh kitaplarımızda geçen ve bir Müslümanın selamı almamasını, hatta karşı tarafın selam vermemesini gerektiren şer'î mazeretleri şöyle sıralayabiliriz:
1. İbadet Halinde Olmak
Kişi doğrudan Allah Teâlâ ile münacat halindeyken zihninin ve amelinin bölünmemesi esastır.
Namaz Kılmak: Namaz kılan birine selam verilmez. Eğer verilirse namazdaki kişinin diliyle "Ve aleykümselam" demesi namazını bozar. Bu yüzden selamı almaz; sadece namaz bittikten sonra iade edebilir.
Kur'an Okumak ve Zikirle Meşgul Olmak: Huşu içinde Kur'an okuyan, tesbihat yapan veya dua eden kişiye selam verilmesi uygun görülmemiştir. Bu durumdaki kişi selamı o an almak zorunda değildir; kıraatini bitirince alabilir.
Ezan ve Kamet Getirmek/Dinlemek: Müezzin ezan okurken veya bir Müslüman ezanı dinleyip kelimelerini tekrar ederken selam almaz.
2. Dinî ve İlmî Meşguliyetler
Ümmetin ortak maslahatını ilgilendiren durumlarda dinlemek ve odaklanmak farzdır.
Hutbe Dinlemek: Cuma veya Bayram hutbesi okunurken hatibi dinlemek vaciptir. Bu esnada selam verilmez, verilen selamı almak da caiz değildir; çünkü hutbeyi bölmek veya dinlememek harama yakın mekruhtur.
İlim Meclisinde Olmak: Bir hoca ders anlatırken veya talebeler ilim tahsil ederken selam verilmesi dersin feyzini ve dikkatini dağıtacağı için mekruhtur. Oradakilerin selamı alma mecburiyeti düşer.
3. Beşerî ve Doğal İhtiyaçlar
İnsanın o anki fiziksel durumu selam kelamına uygun olmadığında şeriat kolaylık sağlamıştır.
Def-i Hacet (Tuvalet İhtiyacı): Tuvalette olan, abdest bozmakta olan birine selam verilmesi kesinlikle yasaktır. O durumdaki birinin selamı alması da şer'an caiz değildir; çünkü o mekânda Allah'ın selam sıfatını zikretmek hürmetsizliktir.
Yemek Yemek: Ağzında lokma olan, çiğnemekle ve yutmakla meşgul olan birine selam verilmez. Kişi o an boğulma tehlikesi yaşayabileceği veya konuşamayacağı için selamı alması farz olmaktan çıkar.
Hamamda / Avret Yerleri Açıkken: Kişinin avret yeri açık bir halde bulunması durumunda selamlaşması fıtri edebe aykırı olduğundan selam alınmaz.
4. Uyku ve Gaflet Halleri
Uyumak veya Uyuklamak: Uyuyan birine selam verilmeyeceği gibi, uyku ile uyanıklık arasında olan birinin de selamı iade etme sorumluluğu yoktur.
Özetle; Eğer bu saydığımız durumlardan birinin içindeysen, birisi sana selam verdiğinde onu almamaktan ötürü hiçbir mesuliyetin ve günahın yoktur kardeş. Şeriatımız zorluk değil, her zaman kolaylık dinidir.